Chương 5. Sống trong vui vẻ

Osho - Dhammapada: Con đường của Phật (Tập 6)

Chương 5. Sống trong vui vẻ

Sống trong vui vẻ, trong tình yêu,

ngay cả giữa những người ghét.

Sống trong vui vẻ, trong mạnh khoẻ,

ngay cả giữa những người ưu phiền.

sống trong vui vẻ, trong an bình,

ngay cả giữa những người rối loạn.

sống trong vui vẻ, không tài sản,

như những người toả sáng.

Kẻ thắng gieo hận thù bởi vì kẻ thua đau khổ.

buông bỏ thắng và thua

Và tìm thấy vui vẻ.

Không lửa nào như đam mê,

Không tội nào như hận thù,

Không khổ nào như phân tách,

Không ốm nào như đói,

và không vui nào như vui của tự do.

Mạnh khoẻ, mãn nguyện và tin cậy là của cải vĩ đại nhất của ông,

và tự do là vui vẻ vĩ đại nhất của ông.

Nhìn vào trong.

Tĩnh lặng.

Tự do khỏi sợ hãi và gắn bó

biết vui dịu ngọt của con đường.

Vui làm sao nhìn vào người thức tỉnh

và giữ đồng hành với người trí huệ.

Dài làm sao con đường của người

đi cùng người ngu.

Nhưng bất kì ai đi theo những người theo con đường

khám phá ra gia đình người đó, và được tràn đầy vui vẻ.

Đi theo người toả sáng,

người trí huệ, người thức tỉnh, người đáng yêu,

vì họ biết cách làm việc và kiên nhẫn.

theo họ như trăng đi theo con đường của các vì sao.

Thật là điều ngạc nhiên thú vị được thiền về những lời kinh này hôm nay. Chúng đi ngược lại ý niệm lan tràn khắp thế giới về Phật Gautama. Ông ấy được miêu tả bởi kẻ thù của ông ấy và ngay cả bởi bạn bè và tín đồ của ông ấy, là người yếm thế đệ nhất. Ông ấy không phải là người yếm thế chút nào; ông ấy là một trong những người vui vẻ nhất đã từng có. Những lời kinh này sẽ cho bạn sự sáng suốt mênh mông trong tâm điểm của con người thức tỉnh này:

Sống trong vui vẻ, trong tình yêu,

ngay cả giữa những người ghét.

Vui vẻ là từ khoá của mọi lời kinh này. Vui vẻ không phải là hạnh phúc, bởi vì hạnh phúc bao giờ cũng bị trộn lẫn với bất hạnh. Nó chưa bao giờ được tìm thấy trong thuần khiết, nó bao giờ cũng bị ô nhiễm. Nó bao giờ cũng có cái bóng dài của khổ đằng sau nó. Cũng như ngày được theo sau bởi đêm, hạnh phúc được theo sau bởi bất hạnh.

Thế thì vui vẻ là gì? Vui vẻ là trạng thái của siêu việt. Người ta không hạnh phúc không bất hạnh, nhưng hoàn toàn an bình, yên tĩnh, trong cân bằng tuyệt đối; im lặng và sống động tới mức im lặng của người đó là bài ca, tới mức bài ca của người đó không là gì ngoài im lặng của người đó. Vui vẻ là mãi mãi; hạnh phúc là nhất thời. Hạnh phúc được gây ra bởi bên ngoài, do đó có thể bị lấy đi từ bên ngoài - bạn phải phụ thuộc vào người khác. Và bất kì phụ thuộc nào cũng đều xấu, bất kì phụ thuộc nào cũng đều là tù túng. Vui vẻ nảy sinh từ bên trong, nó chẳng liên quan gì tới bên ngoài. Nó không do người khác tạo ra, nó không có nguyên nhân chút nào. Nó là luồng chảy tự phát của năng lượng riêng của bạn.

Nếu năng lượng của bạn tù đọng, không có vui vẻ. Nếu năng lượng của bạn trở thành luồng chảy, chuyển động, dòng sông, có vui vẻ lớn lao - không vì lí do nào, chỉ bởi vì bạn trở nên linh động hơn, tuôn chảy hơn, sống động hơn. Bài ca được sinh ra trong trái tim bạn, cực lạc lớn lao nảy sinh.

Thật ngạc nhiên khi nó nảy sinh, bởi vì bạn không thể tìm được nguyên nhân nào cho nó. Nó là kinh nghiệm bí ẩn nhất trong cuộc sống: cái gì đó không nguyên nhân, cái gì đó bên ngoài luật nhân quả. Nó không cần có nguyên nhân bởi vì nó là bản tính cố hữu của bạn, bạn được sinh ra cùng nó. Nó là cái gì đó bẩm sinh, nó là bạn trong tính toàn bộ, tuôn chảy của bạn.

Bất kì khi nào bạn tuôn chảy, bạn đều tuôn chảy tới đại dương. Đó là vui vẻ: điệu vũ của dòng sông chảy tới đại dương để gặp gỡ người yêu tối thượng. Khi cuộc sống của bạn là cái ao tù đọng bạn đơn giản chết. Bạn không di chuyển đi đâu cả - không đại dương, không hi vọng. Nhưng khi bạn tuôn chảy, đại dương đang tới gần hơn mọi khoảnh khắc, và dòng sông càng tới gần, điệu vũ càng có đó, cực lạc càng có đó.

Tâm thức bạn là dòng sông. Phật đã gọi nó là sự liên tục. Nó là sự tiếp diễn, sự tiếp diễn vĩnh hằng, luồng chảy vĩnh hằng. Phật chưa bao giờ nghĩ về bạn và bản thể bạn như cái gì đó tĩnh tại. Trong cách nhìn của ông ấy, từ 'đang là' là không đúng. Theo ông ấy, đang là không là gì ngoài trở thành. Ông ấy phủ nhận đang là; ông ấy chấp nhận trở thành, bởi vì đang là cho bạn ý niệm tĩnh tại về cái gì đó bên trong bạn như tảng đá. Trở thành cho bạn ý niệm khác toàn bộ: như dòng sông, như bông sen nở, như mặt trời lên. Cái gì đó thường xuyên xảy ra. Bạn không ngồi đó như tảng đá, bạn đang phát triển. 

Phật thay đổi toàn thể siêu hình: ông ấy thay đang là bằng trở thành, ông ấy thay sự vật bằng quá trình, ông ấy thay danh từ bằng động từ.

Sống trong vui vẻ... sống trong bản tính bên trong nhất riêng của bạn, với chấp nhận tuyệt đối về bất kì ai bạn đang là. Đừng cố gắng thao túng bản thân bạn theo các ý niệm của người khác. Là bản thân bạn thôi, bản tính đích thực của bạn... và vui vẻ nhất định nảy sinh; nó trào lên từ bên trong bạn.

Khi cây được chăm nom, được tưới nước, được chăm sóc, nó tự nhiên nở hoa một ngày nào đó. Khi xuân tới có việc nở hoa lớn lao. Điều đó cũng là vậy với con người. Chăm nom bản thân bạn đi. Tìm ra mảnh đất đúng cho bản thể bạn, tìm ra khí hậu đúng, và đi ngày càng sâu hơn vào trong bản thân bạn. Đừng thám hiểm thế giới làm gì; thám hiểm bản tính của bạn ấy. Bởi vì bằng việc thám hiểm thế giới bạn có thể có nhiều của cải đấy, nhưng bạn sẽ không là người chủ. Nhưng bằng việc thám hiểm bản thân bạn, bạn có thể không có nhiều của cải, nhưng bạn sẽ là người chủ. Làm người chủ của bản thân bạn là tốt hơn là làm người chủ của toàn thế giới.

Sống trong vui vẻ, trong tình yêu... Và người sống trong vui vẻ thì sống một cách tự nhiên trong tình yêu. Tình yêu là hương thơm của hoa của vui vẻ. Bên trong có vui vẻ; bạn không thể chứa đựng được nó. Nó nhiều thế, nó không thể nào chịu đựng nổi. Nếu bạn thử keo kiệt về nó, bạn sẽ cảm thấy đau. Vui vẻ có thể có nhiều tới mức nếu bạn không chia sẻ nó, nó có thể trở thành đau khổ, nó có thể trở thành cơn đau.

Vui vẻ phải được chia sẻ; bằng việc chia sẻ nó bạn được nhẹ gánh, bằng việc chia sẻ nó những nguồn mới mở ra bên trong bạn, những luồng mạch mới, dòng suối mới. Việc chia sẻ đó của vui vẻ của bạn là tình yêu. Do đó một điều phải được ghi nhớ: bạn không thể yêu được chừng nào bạn còn chưa đạt tới vui vẻ.

Và hàng triệu người cứ làm điều đó: họ muốn yêu và họ không biết gì về vui vẻ là gì. Thế thì tình yêu của họ là hổng hoác, trống rỗng, vô nghĩa. Thế thì tình yêu của họ đem tới thất vọng, khổ, phiền não; nó tạo ra địa ngục. Chừng nào bạn còn chưa có vui vẻ bạn không thể trong tình yêu được. Bạn không có gì để cho, bản thân bạn là kẻ ăn xin. Trước hết bạn cần là vua đã - và vui vẻ của bạn sẽ làm bạn thành vua.

Khi bạn toả ra vui vẻ... Phật nói: Khi ông đã trở thành người toả sáng, khi các bí mật ẩn kín của bạn không còn là bí mật mà là việc nở hoa trong gió, trong mưa, trong mặt trời; khi sự huy hoàng bị cầm tù của bạn được thả ra, khi bí ẩn của bạn đã trở thành hiện tượng mở, khi nó rung động quanh bạn, đập rộn ràng quanh bạn, khi nó ở trong hơi thở của bạn, trong nhịp đập tim bạn - thế thì bạn có thể yêu. Thế thì bạn chạm vào bụi và bụi được biến đổi thành điều thiêng liêng. Thế thì bất kì cái gì bạn chạm tới đều biến thành vàng. Đá cuội thường trong tay bạn sẽ được chuyển hoá thành kim cương, ngọc lục bảo. Đá cuội thường thôi... mọi người được bạn chạm tới sẽ không còn là người thường nữa.

Người đã đạt tới vui vẻ trở thành cội nguồn của biến đổi lớn lao cho nhiều người. Ngọn lửa của người đó đã được thắp lên, bây giờ người đó có thể giúp người khác. Những ngọn lửa chưa thắp lại gần người đã trở nên bắt lửa bởi vui vẻ, cũng có thể trở nên được thắp sáng. 

Đó là điều satsang là gì, đó là điều giao cảm với thầy là gì: lại gần hơn ngọn lửa của thầy, lại gần hơn huy hoàng của thầy, lại gần hơn vinh quang của thầy, lại gần hơn điều đã xảy ra cho thầy. Và chỉ bởi việc lại gần hơn ngọn lửa nhảy vào trong bạn và bạn không bao giờ như cũ nữa.

Tình yêu là có thể chỉ khi ngọn lửa của bạn được thắp sáng. Bằng không bạn là lục địa tối tăm - và bạn giả vờ đem ánh sáng tới cho người khác sao? Yêu là ánh sáng, ghét là bóng tối. Bạn tối tăm bên trong và cố đem ánh sáng cho người khác sao? Bạn sẽ chỉ thành công trong việc cho họ nhiều tối tăm hơn - và họ đã trong bóng tối rồi. Bạn sẽ nhân bóng tối của họ lên, bạn sẽ làm cho họ khổ hơn. Đừng cố gắng làm điều đó, bởi vì điều đó là không thể được, nó không tương ứng với bản chất của mọi sự. Nó không thể xảy ra được. Bạn có thể hi vọng, nhưng tất cả hi vọng của bạn đều hão huyền. Trước hết được tràn đầy với vui vẻ đi.

Sống trong vui vẻ, trong tình yêu, ngay cả giữa những người ghét. Và thế thì vấn đề không phải là điều người khác làm cho bạn. Thế thì người ta có thể yêu ngay cả những người ghét người đó. Thế thì người ta có thể sống trong tình yêu và vui vẻ ngay cả giữa kẻ thù.

Một đệ tử của Phật trở nên chứng ngộ, và Phật nói với ông ấy, "Bởi vì ông đã vào ngôi đền rồi, đi và lan toả thông điệp này, vì có nhiều người cần chút giúp đỡ, có nhiều người đang chìm trong dòng sông của buồn khổ. Bởi vì ông đã học được cách bơi - giúp người khác đi. Bây giờ ông có thuyền, ông có thể đưa họ sang bờ bên kia. Nhớ cách thức ta đã giúp ông; bây giờ ông đi và giúp người khác."

Đệ tử này nói, "Bất kì điều gì thầy nói tôi sẽ làm; tôi sẽ đi. Rời khỏi thầy thật đau lòng. Điều đó gây đau, phải đi xa thầy là nỗi đau trong lòng, nhưng nếu thầy nói vậy, tôi sẽ đi. Giá mà thầy đã nói cho tôi từ trước..." Xem tình yêu của đệ tử, của người thành tâm! Người đó nói, "Giá mà thầy đã nói với tôi trước đây, thì tôi đã không cố gắng để đạt tới chứng ngộ chút nào, bởi vì ở cùng thầy còn có ý nghĩa hơn nhiều. Tôi sẽ liều lĩnh không chứng ngộ, tôi sẽ vứt bỏ chính dự định này, nếu như tôi mà biết trước rằng tôi sẽ phải ra đi. Nhưng bây giờ thì quá trễ rồi. Nếu thầy nói vậy, tôi sẽ đi."

Phật nói với ông ấy, "Ông có thể chọn hướng, chọn vị trí, nơi ông muốn đi."

Ở Bihar có một chỗ nơi không đệ tử nào của Phật đã từng đi tới: Suka là tên của chỗ đó. Đệ tử này nói, "Tôi sẽ đi tới Suka."

Phật trông có vẻ hơi ngạc nhiên. Đệ tử này còn trẻ, rất trẻ, không chỉ về tuổi mà còn trẻ cả trong chứng ngộ của anh ta. Anh ta đã không biết các con đường của thế giới. Phật nói, "Ông không nhận biết, dường như vậy đấy, rằng mọi người ở Suka là những người rất nguy hiểm, giết người, ăn trộm, cướp bóc. Đó là lí do tại sao chưa ai đã chọn đi tới đó."

Anh thanh niên này nói, "Nhưng đó là lí do tại sao tôi lại chọn đi tới đó, bởi vì họ cũng cần thông điệp của thầy. Họ cũng cần thầy, và còn cần nhiều hơn những người khác. Xin ban phúc lành cho tôi để tôi có thể đi và giúp vài người ở đó."

Phật nói, "Thế thì ông sẽ phải trả lời ba câu hỏi. Câu hỏi thứ nhất: những người đó tinh quái thế - ta biết họ - nếu ông tới đó họ sẽ không nghe ông đâu. Họ sẽ xúc phạm ông, họ sẽ cố gắng làm mất mặt ông, họ sẽ rất thô tục với ông. Khi họ xúc phạm ông và chửi tục với ông, ông sẽ đáp ứng thế nào?" 

Anh thanh niên nói, "Không cần phải hỏi tôi - thầy biết tôi sẽ đáp ứng thế nào. Tôi sẽ cám ơn họ, sẽ biết ơn họ, bởi vì họ là người tốt. Họ chỉ xúc phạm tôi, họ chỉ làm mất mặt tôi. Họ có thể đã đánh tôi và họ không đánh tôi. Họ có thể đã ném đá vào tôi và họ không ném đá vào tôi. Họ là người tốt! Tôi sẽ biết ơn họ rằng họ đã không làm hại thân thể tôi."

Phật nói, "Và nếu họ bắt đầu đánh ông, làm ông bị thương, ném đá vào ông, thế thì đáp ứng của ông sẽ là gì?"

Và thanh niên này nói, "Tôi vẫn sẽ cực kì biết ơn họ là họ chỉ ném đá vào tôi, đánh tôi, nhưng vẫn để tôi sống, không giết tôi. Họ có thể đã giết tôi chứ!"

Phật nói, "Bây giờ câu hỏi cuối cùng đây. Nếu họ giết ông, vào lúc ông chết, trong những khoảnh khắc cuối cùng đó khi ông sắp chết, phản ứng của ông sẽ là gì?"

Người thanh niên này nói, "Tôi sẽ vẫn biết ơn họ bởi vì họ chỉ giết thân thể tôi thôi; họ không thể giết được tôi. Và sớm hay muộn thân thể tôi đằng nào cũng mất. Và tôi cũng sẽ biết ơn là họ đã phá huỷ thân thể tôi và bây giờ họ đã lấy đi từ tôi mọi cơ hội cho việc phạm bất kì lỗi lầm nào. Tôi sẽ không thể nào phạm phải sai lầm nào được, tôi sẽ không thể đi lạc lối được. Tôi sẽ cảm ơn, tôi chết đi với lòng biết ơn lớn lao."

Phật nói, "Bây giờ ông có thể đi bất kì đâu. Ông có thể đi tới Suka hay bất kì chỗ nào ông chọn, ông đã sẵn sàng. Nếu đây là đáp ứng của ông, ông đã trở thành vị phật - ông là người toả sáng."

Không phải là vấn đề yêu những người yêu bạn. Điều đó rất bình thường, điều đó tựa như kinh doanh, mặc cả. Tình yêu thực là yêu những người ghét bạn. Ngay bây giờ thậm chí yêu những người yêu bạn cũng là điều không thể được, bởi vì bạn không biết vui vẻ là gì. Nhưng khi bạn biết vui vẻ, phép màu xảy ra, phép thần thông. Thế thì bạn có khả năng yêu những người ghét bạn. Thực ra, vấn đề không còn là yêu ai đó hay không yêu ai đó, bởi vì bạn trở thành tình yêu; bạn không có gì khác còn lại cả.

Trong Koran, tôi đã nghe, có một phát biểu, "Ghét quỉ." Một nhà nữ huyền môn Sufi vĩ đại, Rabiya, đã xoá dòng đó khỏi bản kinh Koran của mình. Hassan, một nhà huyền môn nổi tiếng khác, đang ở cùng với Rabiya; ông ấy thấy Rabiya làm điều đó. Ông ấy nói, "Bà làm gì vậy? Koran không thể được sửa - điều đó là báng bổ. Bà không thể cắt đi bất kì phát biểu nào trong kinh Koran; nó hoàn hảo như nó vậy. Không có khả năng cho bất kì cải tiến thêm nào. Bà đang làm gì vậy?"

Rabiya nói, "Hassan, tôi phải làm điều đó! Vấn đề không phải là Koran, nó là cái gì đó khác toàn bộ: vì tôi đã biết tới Thượng đế tôi không thể ghét được. Vấn đề không phải là quỉ, tôi đơn giản không thể ghét được. Cho dù quỉ có tới ngay trước tôi, tôi sẽ yêu nó, bởi vì bây giờ tôi chỉ có thể yêu được thôi; tôi không có khả năng ghét - điều đó đã biến mất rồi. Nếu một người tràn đầy ánh sáng người đó có thể cho ông chỉ ánh sáng thôi; dù ông là bạn hay là thù cũng không thành vấn đề.

"Từ đâu," Rabiya nói, "tôi có thể đem bóng tôi để ném lên quỉ được? Nó không còn ở bất kì đâu cả - tôi là ánh sáng. Ánh sáng của tôi sẽ chiếu lên quỉ cũng nhiều như lên Thượng đế. Bây giờ, với tôi, không có Thượng đế và không có quỉ, tôi thậm chí không thể tạo ra phân biệt được. Toàn thể bản thể tôi được biến đổi thành tình yêu rồi; chẳng cái gì còn lại.

"Tôi không chữa Koran - tôi là ai mà chữa nó? - nhưng phát biểu này không còn liên quan tới tôi. Và đây là cuốn sách của tôi; tôi không chữa Koran của bất kì ai khác. Tôi có quyền đặt vào bản sao của tôi điều đúng theo bản thân tôi chứ. Phát biểu này động chạm tôi nặng nề bất kì khi nào tôi bắt gặp nó. Tôi không thể thấy có nghĩa gì từ nó cả; do đó tôi xoá nó đi." 

Người đầy vui vẻ và tình yêu không thể đừng được việc đó. Người đó yêu bạn bè, người đó yêu kẻ thù. Vấn đề không phải là quyết định về phần người đó; tình yêu bây giờ là bản tính của người đó, như việc thở. Bạn có dừng thở nếu kẻ thù tới gặp bạn không? Bạn có nói, "Làm sao tôi có thể thở được trước kẻ thù của mình?" Bạn có nói, "Làm sao tôi có thể thở được bởi vì kẻ thù của tôi cũng đang thở và không khí của nó, cái đã qua phổi nó có thể vào tôi? Tôi không thể thở được." Bạn sẽ ngộp hơi, bạn sẽ chết. Điều đó sẽ là tự tử và cực kì ngu xuẩn.

Trên con đường một khoảnh khắc sẽ tới khi tình yêu cũng giống như việc thở - việc thở của linh hồn bạn. Bạn cứ yêu hoài.

Trong ánh sáng này bạn có thể hiểu được phát biểu của Jesus: Yêu kẻ thù ông như bản thân ông. Nếu bạn hỏi Phật, ông ấy sẽ nói: Không cần làm điều như vậy đâu, bởi vì ông không thể làm khác được. Bạn phải yêu. Thực ra bạn là tình yêu, cho nên dù bạn ở đâu - trong hoa, trong gai, trong đêm tối, trong đêm trăng tròn, trong khổ bao quanh bạn như đại dương hay trong thành công lớn lao - điều đó không thành vấn đề. Bạn vẫn còn là tình yêu; mọi thứ khác trở thành không quan trọng. Tình yêu của bạn trở thành cái gì đó của vĩnh hằng, nó tiếp diễn. Người ta có thể chấp nhận nó, người ta có thể không chấp nhận nó, nhưng bạn không thể ghét được; bạn phải là bản tính đúng của mình.

Sống trong vui vẻ,

Phật lặp lại,

Trong lành mạnh,

ngay cả giữa những người khổ.

Với lành mạnh Phật ngụ ý tính toàn thể. Lành mạnh-health tới từ cùng gốc như 'chữa lành-healing'. Người được chữa lành là người lành mạnh, người được chữa lành là người toàn thể. Với "lành mạnh" Phật không ngụ ý nghĩa bình thường, y học của từ này; nghĩa của ông ấy không mang tính y học, nó mang tính thiền - mặc dầu bạn sẽ ngạc nhiên mà biết rằng các từ 'thiền-meditation' và 'thuốc-medicine' cả hai có cùng một gốc. Thuốc chữa lành bạn về mặt thể chất, thiền chữa lành bạn về mặt tâm linh. Cả hai đều là các quá trình chữa lành, cả hai đều đem tới lành mạnh.

Nhưng Phật không nói về lành mạnh của thân thể; ông ấy đang nói về lành mạnh của linh hồn bạn. Hãy toàn thể, hãy toàn bộ. Đừng bị phân mảnh, đừng bị phân chia. Là cá nhân theo đúng từ này: không phân chia được, một mảnh.

Mọi người không phải là một mảnh; họ là nhiều mảnh, bằng cách nào đó giữ gắn chúng lại với nhau. Chúng có thể rời ra vào bất kì khoảnh khắc nào. Chúng là tất cả nhân vật Humpty-Dumpties - cậu bé "quả trứng", chỉ là một đống nhiều thứ. Bất kì tình huống mới nào, bất kì nguy hiểm mới nào, bất kì bất an nào, và chúng có thể rã rời ra. Vợ bạn chết hay bạn phá sản hay bạn thất nghiệp - bất kì điều nhỏ bé nào cũng đều có thể chứng tỏ là cọng rơm cuối cùng trên lưng lạc đà. Khác biệt chỉ ở mức độ. Ai đó sôi ở chín mơi tám độ, ai đó ở chín mươi chín độ; ai đó có thể ở chín mươi chín phẩy chín độ, nhưng khác biệt chỉ ở mức độ, và bất kì cái gì nhỏ bé nào cũng đều có thể làm thay đổi cân bằng. Bạn có thể phát điên vào bất kì khoảnh khắc nào, bởi vì bên trong bạn đã là đám đông rồi. 

Biết bao nhiêu ham muốn, biết bao nhiêu mơ mộng, biết bao nhiêu người đang sống trong bạn. Nếu bạn quan sát cẩn thận, bạn sẽ không tìm thấy một người ở đó mà nhiều khuôn mặt, thay đổi mọi khoảnh khắc. Cứ dường như bạn chỉ là bãi chợ nơi biết bao nhiêu người tới và đi, ồn ào thế, và chẳng cái gì tạo ra nghĩa cả.

Mới hôm nọ, Subhash đã hỏi một câu hỏi: "Thưa thầy kính yêu, thầy có bao giờ mơ không?"

Bạn có thể mơ chỉ nếu bạn là nhiều người. Bạn có thể mơ chỉ nếu bạn có nhiều ham muốn. Tôi chẳng có ham muốn nào. Mơ là sản phẩm phụ của ham muốn: điều bạn muốn ban ngày, bạn mơ ban đêm. Việc mơ là tàn tích; cái gì đó còn lại không đầy đủ trong ngày mà phải được làm đầy đủ. Tâm trí là kẻ cầu toàn; nó muốn thử, theo mọi cách có thể, để hoàn tất mọi sự.

Trên đường bạn thấy một nhà hàng đẹp, nhưng bạn đang vội. Bạn định đi làm việc gì đó và bạn không thể vào được nhà hàng này. Và mùi thơm phức của thức ăn hấp dẫn thế và mầu sắc của thức ăn... Bạn muốn vào những bạn không thể vào được. Bạn sẽ mơ về nhà hàng này; bạn sẽ phải mơ chỉ để hoàn chỉnh toàn thể quá trình, để cho nó được vứt bỏ và không còn bám riết lấy bạn nữa. Nhưng mơ của bạn sẽ phản xạ cái điên khùng của bạn.

Người lành mạnh không thể mơ được - nhưng với "người lành mạnh" tôi ngụ ý người toả sáng, vị phật. Tôi không ngụ ý bởi "lành mạnh" là điều bạn ngụ ý bởi từ này. Với bạn, người điên là trong nhà thương điên còn mọi người bên ngoài đều lành mạnh. Điều đó không phải như vậy. Chỉ bức tường nhà thương điên không phân chia người lành với người điên. Có người điên bên trong và có người điên bên ngoài. Những người ở bên ngoài còn chưa bị bắt hay có thể họ vẫn trong biên giới của hành vi thông thường. Ít nhất trên bề mặt họ có thể xoay xở được; trong cốt lõi bên trong nhất của mình họ có thể điên khùng.

Tôi không thể mơ được cho dù tôi muốn mơ; điều đó là không thể được. Bất kì khi nào tôi đang ngồi tôi đơn giản ngồi - không có ý nghĩ. Và khi tôi ngủ tôi đơn giản ngủ - không có mơ. Nhưng Subhash phải chịu đựng từ những giấc mơ. Mọi người đều chịu đựng, hết ngày nọ tới ngày kia.

"Tôi lo lắm. Đêm qua tôi mơ tôi mỗi mình với hàng trăm cô gái tóc hung đẹp đẽ, hàng trăm cô tóc nâu và hàng trăm cô tóc đỏ đẹp tuyệt vời. Thật là khủng khiếp!"

"Trời đất, này anh! Khủng khiếp gì về điều đó?" nhà tâm thần hỏi bệnh nhân.

"Tôi mơ tôi là con gái nữa!"

Giấc mơ của bạn sẽ phản xạ bạn. Chúng còn có thể phản xạ ai khác được? Giấc mơ của bạn là chìa khoá; qua giấc mơ của bạn nhiều điều có thể được biết về bạn.

Toàn thể phân tâm học phụ thuộc vào giấc mơ của bạn để lần ra manh mối. Khi bạn thức bạn không thật đáng tin cậy; điều bạn nói về bản thân bạn là lừa dối. Trong mơ bạn hồn nhiên hơn, bởi vì không có ai kiểm soát và kìm nén. Lương tâm đang ngủ say, đạo đức mất rồi; bạn tự nhiên hơn, bình thường hơn. Trong giấc mơ bạn là thuần khiết hơn. Do đó phân tâm phải tuỳ thuộc vào giấc mơ của bạn và qua giấc mơ của bạn nó đi tới kết luận về bạn. 

Đây là trạng thái rất đáng buồn của mọi chuyện: rằng bạn không thể được tin cậy chút nào, bởi vì bạn nói điều này và bạn là điều gì đó khác toàn bộ. Và vấn đề không phải là bạn cố ý chủ định lừa dối; lừa dối đã gần như trở thành bản tính phụ của bạn. Đó là lí do tại sao bạn lập tức quên mất giấc mơ của bạn; nó là chiến lược của tâm trí. Trong vòng năm giây khi thức dậy... khi bạn thức dậy có chút ít rơi rớt, chút ít kí ức - chỉ vài mảnh mẩu, những phần cuối cùng của giấc mơ của bạn. Nhưng trong năm giây chúng mất đi. Tới lúc bạn ra khỏi giường tất cả giấc mơ của bạn đã biến mất, bạn đã quên tất cả về chúng. Chừng nào bạn còn chưa làm nỗ lực rất ý thức bạn sẽ không có khả năng nhớ được chúng. Đây là chiến lược của tâm trí, nó đơn giản đóng cánh cửa lại, bởi vì giấc mơ của bạn có thể là sự quấy rối cho bạn.

Nếu bạn đi tới biết rằng trong giấc mơ của mình bạn đã giết bố bạn thì điều đó sẽ đè nặng lên bạn, bạn có thể cảm thấy phạm tội. Nếu bạn là người rất, rất đạo đức, người thuần đạo đức và bạn thấy rằng trong giấc mơ của mình bạn đã chạy trốn, lẩn trốn cùng vợ hàng xóm bạn và bạn thích thú điều đó lắm, bạn sẽ bị bối rối. Bạn sẽ trở nên hoài nghi về đạo đức của bạn, về thuần khiết của bạn. Nó sẽ treo lơ lửng trên bạn như đám mây tối.

Tâm trí đơn giản cắt bạn khỏi các giấc mơ của bạn. Nó đã tạo ra hai loại thế giới: một thế giới, thế giới mơ, tách biệt toàn bộ, và một thế giới, cái gọi là thế giới thức, tách biệt toàn bộ. Bạn sống trong các ngăn. Khi bạn đi vào mơ bạn quên mất tất cả về thức; khi bạn đi vào thức bạn quên tất cả về mơ.

Vị phật thức tỉnh ngay cả khi ông ấy ngủ. Ông ấy không có các ngăn trong bản thể mình. Ông ấy không phải là nhiều người, ông ấy là một người. Bởi vì ông ấy là một người và ông ấy không níu bám vào kí ức và không có ham muốn về tương lai, hiện tại là đủ cho ông ấy. Thế thì ông ấy sống khoảnh khắc sang khoảnh khắc trong tính toàn bộ của nó; ông ấy không sống một cách bộ phận. Giấc mơ của bạn đơn giản chỉ ra rằng bạn sống một cách bộ phận, và các bộ phận chưa được sống phải được sống trong mơ của bạn. Nếu bạn sống một cách toàn bộ từng khoảnh khắc, thế thì không có khả năng nào của bất kì mơ cả.

Có lần chuyện xảy ra:

Một người Sufi tới tôi, một người rất đẹp, và đang thực hành thiền Sufi - zikr - anh ta đã trở nên có khả năng đọc được ý nghĩ của người khác. Một số trong các đệ tử của anh ta, những người biết tôi, muốn anh ta tới và đọc ý nghĩ của tôi.

Tôi nói, "Được đấy, đem anh ta tới đi."

Người này thực sự có khả năng. Anh ta sẽ đơn giản nhắm mắt lại và anh ta sẽ bắt đầu nói ý nghĩ nào thoáng qua bên trong bạn. Trong cả nửa giờ anh ta vẫn còn nhắm mắt, rất phân vân. Thế rồi cuối cùng anh ta từ bỏ. Anh ta nói, "Nhưng tôi chẳng thấy cái gì cả, chỉ trống rỗng hoàn toàn." Anh ta nói, "Đây là lần đầu tiên mà tôi không thể đọc được. Ông đã làm cái gì với tôi thế?"

Tôi đã chẳng làm gì anh ta cả. Tôi nói với anh ta, "Tôi có làm cái gì đâu. Tôi đơn giản ngồi đây, không làm gì với anh hay với bất kì ai khác. Nhưng làm sao anh có thể đọc được nếu không có ý nghĩ? Không phải là tôi đã làm mất khả năng đọc của anh đâu." 

Anh ta cứ tưởng rằng tôi đã làm hư hỏng gì đó cho việc đọc ý nghĩ của anh ta. Tôi nói, "Tôi có làm gì đâu. Nếu anh muốn, tôi có thể bắt đầu đem tới vài ý nghĩ. Nó sẽ là nỗ lực. Như cách tôi nói ra ngoài, tôi sẽ bắt đầu nói ở bên trong. Tôi sẽ phải nghĩ về các sannyasins của tôi và tôi sẽ phải nói chúng ra - thế thì anh có thể đọc được. Năng lực của anh vẫn còn nguyên si. Nhưng tôi chỉ ngồi im lặng, cách tôi bao giờ cũng ngồi khi tôi một mình. Ban ngày tôi không nghĩ, mà ban đêm tôi cũng không mơ. Mọi giấc mơ biến mất vào ngày ham muốn biến mất. Mọi ý nghĩ đều trở thành vô nghĩa vào ngày tôi đi tới biết rằng tôi không là tâm trí. Nhưng tôi hiểu khó khăn của anh, tôi hiểu lẫn lộn của anh..."

Một ông trùm giầu có đi chơi trên biển trên chiếc du thuyền khác thường của mình, đem theo mình năm ông bạn thân, sáu cô gái lộng lẫy và một thuỷ thủ điều khiển con thuyền. Họ gặp một cơn bão lớn và chiếc thuyền chìm cùng với ông trùm và các ông bạn thân, nhưng đàn bà và viên thủy thủ xoay xở làm cho chiếc thuyền cập vào một đảo hoang cũng với một cái túi chống thấm chứa chút ít lương thực dự trữ.

Tất cả đều khoẻ trong gần một tuần. Anh bạn thuỷ thủ của chúng có được thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu và thứ bẩy được chăm nom chu đáo. Vấn đề duy nhất là ở chỗ họ sắp hết thức ăn.

Vào chủ nhật một phụ nữ bản xứ gợi tình tới mang theo những món quà đầy chuối, dừa và những món ăn khác. Các cô gái xinh đẹp quá vui mừng. "Chúng ta được cứu rồi!" họ kêu lên.

Nhưng anh chàng thuỷ thủ nhẫn nhục thì thào với bản thân mình, "Chủ nhật của mình toi rồi!"

Bạn đang sống bên trong trạng thái rất lẫn lộn. Và không chỉ thanh niên; ngay cả khi họ trở nên già cùng trạng thái đó vẫn tiếp diễn - không chỉ tiếp diễn, nó trở nên ngày một lẫn lộn hơn bởi vì, khi bạn tích luỹ kinh nghiệm, lẫn lộn của bạn trở nên lớn hơn.

Phỏng vấn nhà vô địch mô tô sáu mươi nhăm tuổi ở Amarillo, Texas, phóng viên báo New York nhận xét, "Ông thực sự là người phi thường khi ông là nhà vô địch mô tô vào độ tuổi ông."

"Quỉ tha ma bắt anh đi," ông chăn bò nói, "Ta còn chưa được là người như bố ta. Ông ấy vừa mới kí làm hậu vệ cho đội bóng chuyên nghiệp, và ông ấy tám mươi tám tuổi."

"Quá ngạc nhiên!" nhà báo há hốc mồm. "Tôi muốn gặp bố ông."

"Ngay bây giờ thì không thể được. Ông ấy đang ở Fort Worth phụ rể cho ông nội. Ông nội mai lấy vợ; ông ấy một trăm mười bốn tuổi."

"Gia đình ông đơn giản không thể nào tin nổi!" nhà báo nói. "Ông ở đây, nhà vô địch mô tô ở tuổi sáu mươi nhăm. Bố ông là cầu thủ bóng chầy ở độ tuổi tám tám. Và bây giờ ông của ông muốn lấy vợ ở tuổi một trăm mười bốn."

"Chết tiệt, thưa ông, ông nói sai rồi," người Texas nói, "Ông nội không muốn lấy vợ đâu - ông ấy phải lấy!"

Bạn cứ tích luỹ. Thời niên thiếu của bạn là gần nhất với phật tính. Khi bạn già đi bạn tăng thêm điên khùng. Khi bạn già đi, bạn đi ngày một xa khỏi phật tính. Đó thực sự là một trạng thái rất kì lạ; nó đáng phải không thế chứ. Người ta phải trưởng thành hướng tới phật tính, nhưng mọi người đều lớn lên theo chính hướng đối lập.

Phật nói: Sống trong vui vẻ, trong lành mạnh, ngay cả giữa những người khổ. 

Đây là lời kinh rất quan trọng cần được ghi nhớ - quan trọng hơn thế bởi vì người Ki tô giáo đang tạo ra cách tiếp cận hoàn toàn sai tới cuộc sống. Họ nói: Khi có nhiều khổ thế trên thế giới này, làm sao bạn có thể vui vẻ được? Thỉnh thoảng họ tới tôi và họ nói, "Mọi người đang đói và mọi người nghèo khổ. Làm sao ông dạy mọi người nhảy múa và ca hát và vui vẻ? Có nhiều người khổ với bao nhiêu bệnh tật, và ông dạy mọi người thiền sao? Điều này là ích kỉ!"

Nhưng đó đích xác là điều Phật nói. Ông ấy nói: Sống trong vui vẻ, trong lành mạnh, ngay cả giữa những người khổ.

sống trong vui vẻ, trong an bình,

ngay cả giữa những người rối loạn.

Bạn không thể thay đổi được toàn thế giới này. Bạn có một khoảng sống nhỏ bé, nó sẽ mất đi chóng thôi. Bạn không thể làm thành điều kiện rằng "Tôi sẽ hân hoan chỉ khi toàn thế giới đã thay đổi và mọi người đều hạnh phúc." Điều đó sẽ không bao giờ xảy ra cả và nó không trong năng lực của bạn để làm điều đó.

Mọi người đã quyết định khổ; đó là quyết định của họ, bằng không không ai buộc họ phải khổ cả. Nghèo là quyết định của họ, có thể đã lấy một cách vô ý thức, nhưng nghèo là quyết định của họ. Bạn có thể thấy điều đó xảy ra.

Mới ba trăm năm trước đây thổ dân châu Mĩ đã nghèo như người ta có thể tưởng tượng. Họ có đất - cùng mảnh đất đó - nhưng họ đã chọn một phong cách sống giữ họ nghèo. Bây giờ Mĩ đã trở thành nước giầu nhất. Vẫn cùng nước đó, nhưng với kiểu người khác.

Và bạn sẽ ngạc nhiên rằng những người đầu tiên tới châu Mĩ đã không phải là kiểu người rất đức hạnh, tôn giáo gì đâu - không. Thực ra người đức hạnh và tôn giáo vẫn còn khổ. Những người, người đã tới Mĩ và Ôxtralia, những người tiên phong, là những người thực tế, người tin vào "Ăn, uống và vui vẻ." Đây là những người đã biến đổi toàn thể định mệnh của lục địa châu Mĩ; họ đã biến đổi một nước nghèo thành nước giầu nhất đã từng có.

Bây giờ cùng điều đó có thể xảy ra cho đất nước này, nhưng nó đã lấy phong cách sống sai. Và nó đã sống với phong cách sống này trong nhiều thế kỉ tới mức điều đó dường như là cách sống duy nhất. Và nó tôn thờ những người ủng hộ phong cách của nó, bởi vì họ khớp với ý thức hệ của nó.

Mọi người của đất nước này không thể đồng ý được với tôi bởi vì tôi đang cố gắng thay đổi chính phong cách sống, chính hình mẫu, chính cấu trúc của ý nghĩ của họ, tâm trí họ, bản thể họ. Họ có thể trở nên giầu có như bất kì nước nào trên thế giới, có thể là nước giầu nhất, nhưng đầu tiên họ sẽ phải thay đổi toàn thể phong cách suy nghĩ, sống, hiện hữu. Họ tôn thờ nghèo nàn - làm sao họ có thể trở nên giầu được? Họ kết án giầu có - làm sao họ có thể trở nên giầu được? Họ kết án mọi vui vẻ của trần thế, họ ủng hộ tất cả cho từ bỏ, họ là phản cuộc sống. Làm sao cuộc sống có thể mưa rào lên họ ân huệ của nó, phúc lạc của nó, vui vẻ của nó? Họ không cảm nhận; họ hoàn toàn mù và điếc.

Nếu cách duy nhất bạn có thể hạnh phúc là làm cho mọi người khác hạnh phúc, thế thì bạn sẽ không bao giờ hạnh phúc đâu. Phật đang phát biểu một sự kiện đơn giản. Ông ấy nói: Sống trong vui vẻ, trong lành mạnh, ngay cả giữa những người khổ. Ông ấy không nói đừng giúp họ, nhưng bằng việc bản thân bạn ốm yếu, bạn không thể giúp được họ. Bằng việc bản thân bạn nghèo nàn, bạn không thể giúp được người nghèo, mặc dầu người nghèo sẽ tôn thờ bạn bởi vì họ sẽ thấy bạn là thánh nhân vĩ đại làm sao. Họ tôn thờ Mahatma Gandhi bởi mỗi lí do là ông ấy đã cố gắng sống như người nghèo. Nhưng chỉ bởi việc sống như người nghèo bạn sẽ không giúp được cho người nghèo đâu. Nếu bác sĩ cũng ốm để giúp cho bệnh nhân, bạn có gọi ông ấy là thánh nhân không? Bạn sẽ gọi ông ấy là ngu xuẩn, bởi vì đây là lúc ông ấy cần tất cả sức khoẻ của mình để cho ông ấy có thể giúp cho mọi người. 

Đây là logic kì lạ, nhưng nó đã lan tràn suốt nhiều thế kỉ: rằng nếu bạn muốn giúp người nghèo, thì hãy nghèo, sống cuộc sống nghèo nàn, sống như người nghèo. Tất nhiên người nghèo sẽ cho bạn kính trọng lớn nhất và tôn vinh, nhưng điều đó sẽ không giúp gì cho người nghèo, nó sẽ chỉ đáp ứng cho bản ngã của bạn. Và bất kì bản ngã nào được đáp ứng đều tạo ra khổ cho bạn, không phải vui vẻ.

Sống trong vui vẻ, trong lành mạnh, ngay cả giữa những người khổ. sống trong vui vẻ, trong an bình, ngay cả giữa những người rối loạn. Đó là cách duy nhất để giúp đỡ, cách duy nhất để phục vụ. Trước hết hãy vị kỉ, trước hết tự biến đổi bản thân bạn. Cuộc sống của bạn trong an bình, trong vui vẻ, trong lành mạnh, có thể là cội nguồn nuôi dưỡng lớn lao cho những người đang đói thức ăn tâm linh.

Mọi người không thực sự đói về những thứ vật chất. Giầu có vật chất là rất đơn giản: chỉ chút ít công nghệ thêm, chút ít khoa học thêm, và mọi người có thể giầu. Vấn đề thực là làm sao giầu có bên trong. Và khi bạn giầu có bên ngoài bạn sẽ ngạc nhiên - lần đầu tiên bạn trở nên sắc bén hơn, nhận biết kĩ càng hơn về nghèo nàn bên trong của mình. Lần đầu tiên tất cả ý nghĩa trong cuộc sống biến mất khi bạn giầu có bên ngoài, bởi vì tương phản lại, nghèo nàn bên trong có thể được nhìn thấy rõ ràng hơn. Bên ngoài có ánh sáng khắp xung quanh và bên trong bạn là hòn đảo tăm tối.

Người giầu biết cái nghèo của mình nhiều hơn người nghèo, bởi vì người nghèo không có tương phản. Bên ngoài có tăm tối, bên trong có tăm tối; người đó biết tăm tối là điều cuộc sống là gì. Nhưng khi có ánh sáng bên ngoài bạn trở nên ham muốn một hiện tượng mới: bạn khao khát ánh sáng bên trong. Khi bạn thấy rằng giầu có là có thể ở bên ngoài, sao bạn không thể giầu có bên trong được?

sống trong vui vẻ, không sở hữu,

như những người toả sáng.

Phật nói: tận hưởng thế giới, tận hưởng mặt trời, mặt trăng, các vì sao, hoa, trời, đất. sống trong vui vẻ và an bình, không sở hữu. Đừng sở hữu. Dùng, nhưng đừng sở hữu - bởi vì người sở hữu không thể dùng được. Người sở hữu thực sự trở nên bị sở hữu bởi của cải riêng của mình. Đó là lí do tại sao nhiều người giầu thế trở nên rất khổ, họ sống cuộc sống nghèo nàn. Họ có mọi tiền bạc trên thế giới, nhưng họ sống cuộc sống nghèo nàn.

Người giầu nhất thế giới, mới năm mươi năm trước đây, là Nizam ở Hyderabad - người giầu nhất trên thế giới. Thực ra, giầu có của người đó lớn tới mức không ai đã bao giờ có khả năng ước lượng được ông ta có bao nhiêu. Kho báu của ông ta đầy những kim cương; mọi thứ đều được làm bằng kim cương. Ngay cả cái chặn giấy của ông ấy cũng là viên kim cương lớn nhất thế giới; ngay cả viên Kohinoor chỉ bằng một phần ba kích cỡ cái chặn giấy của ông ấy. 

Khi ông ấy chết, người ta tìm thấy cái chặn giấy của ông ấy ở trong giầy ông ấy. Kim cương không được đếm bởi vì có quá nhiều. Chúng được cân, không được đếm - bao nhiêu ki lô, không phải bao nhiêu viên kim cương - ai có thể đếm được?

Mỗi năm kim cương được đem lên từ hầm mỏ. Ông ấy có lâu đài lớn nhất ở Ấn Độ, nhưng tất cả các mái là không đủ, bởi vì kim cương của ông ấy trải trên mái lâu đài chỉ để cho chúng chút ít ánh sáng mặt trời mọi năm.

Nhưng con người này đã sống cuộc sống khổ thế, bạn không thể nào tin được vào điều đó đâu; ngay cả kẻ ăn mày cũng còn sống tốt hơn nhiều. Ông ấy thường nhặt nhạnh mẩu thuốc lá người khác đã hút và vứt đi - chỉ những đầu mẩu thuốc lá. Ông ấy không mua thuốc lá cho mình đâu, ông ấy nhặt nhạnh những mẩu thuốc lá này và hút chúng. Kẻ keo kiệt thế! Trong năm mươi năm ông ấy thường chỉ đội mỗi một cái mũ - nó bẩn thỉu và khắm thế! Ông ấy chết trong cùng chiếc mũ đó. Ông ấy thường không bao giờ thay quần áo. Và người ta nói rằng ông ấy hay mua quần áo từ chợ hàng dùng lại, nơi đồ cũ nát, đồ đã dùng được bán. Giầy của ông ấy phải đã là loại bẩn nhất trên thế giới, nhưng ông ấy chỉ thỉnh thoảng mới đưa chúng đi chữa, ông ấy không mua giầy mới.

Bây giờ, người giầu nhất trên thế giới sống trong khổ và keo kiệt thế - điều gì đã xảy ra cho con người này? Tính sở hữu đấy! Sở hữu là bệnh của ông ấy, là chứng điên gàn của ông ấy. Ông ấy muốn sở hữu mọi thứ. Ông ấy sẽ mua kim cương trên khắp thế giới; bất kì chỗ nào có kim cương các nhân viên của ông ấy đều có đó để mua chúng. Chỉ để có ngày một nhiều hơn! Nhưng bạn không thể ăn kim cương được - và ông ấy ăn thức ăn nghèo nàn nhất. Ông ấy sợ rằng ông ấy không có khả năng ngủ chút nào - nỗi sợ thường xuyên rằng ai đó có thể đánh cắp của ông ấy.

Đó là cách cái chặn giấy - viên kim cương đắt nhất mà ông ấy có, nặng gấp ba lần viên Kohinoor - đã được tìm thấy trong giầy ông ấy. Khi ông ấy sắp chết ông ấy đã giấu nó vào trong giầy để không ai có thể đánh cắp được nó - bằng không cái chặn giấy quá dễ thấy, quá nhiều trong con mắt mọi người. Ngay cả chết đi ông ấy quan tâm tới kim cương hơn là tới cuộc sống riêng của ông ấy. Ông ấy không bao giờ có thể cho bất kì ai bất kì cái gì.

Điều này xảy ra cho những người trở nên mang tính sở hữu: họ không dùng mọi thứ, họ bị mọi thứ dùng. Họ không phải là người chủ, họ là kẻ hầu của những thứ riêng của họ. Họ cứ tích luỹ và họ chết mà không tận hưởng được tất cả những cái họ có.

Phật nói: Sống trong vui vẻ, không sở hữu, như những người toả sáng. Sống như chư phật, người không sở hữu cái gì mà có thể dùng mọi thứ. Thế giới phải được dùng, không được sở hữu. Chúng ta tới với hai bàn tay trắng và chúng ta đi với hai bàn tay trắng, cho nên phỏng có ích gì mà sở hữu cái gì. Có tính sở hữu là xấu - nhưng dùng mọi thứ đi! Trong khi bạn còn đó, dùng thế giới đi, tận hưởng mọi thứ mà thế giới làm thành sẵn có, và thế rồi đi mà không nhìn lại, không níu bám vào mọi thứ.

Đây là con đường của chư phật. Aes dhammo sanantano: đây là luật không cạn của chư phật. Thế thì vị phật có thể là kẻ ăn xin nếu ông ấy chọn là vậy - nếu đó là con đường của ông ấy - hay vị phật có thể là hoàng đế. Đã từng có các hoàng đế là chư phật.

Ở Ấn Độ đã từng có một người, Janaka, bố của Sita, vợ của Rama, đã là vị phật. Ông ấy sống trong cung điện với mọi giầu sang của vị vua lớn và vậy mà ông ấy tuyệt đối không có tính sở hữu, ông ấy không sở hữu cái gì cả. Điều đó cũng hệt như bạn ở trong khách sạn; bạn không sở hữu cái gì cả. Bạn ở trong vài ngày và thế rồi bạn qua đi. Bạn dùng. 

Người thông minh dùng cuộc sống và dùng nó một cách đẹp đẽ, thẩm mĩ, nhạy cảm. Thế thì thế giới có nhiều kho báu cho người đó. Người đó không bao giờ trở nên bị gắn bó, bởi vì khoảnh khắc bạn trở nên bị gắn bó bạn đã rơi vào giấc ngủ.

Kẻ thắng gieo hận thù bởi vì kẻ thua đau khổ.

buông bỏ thắng và thua

Và thấy vui vẻ.

Làm sao tìm ra vui vẻ? Để tham vọng của bạn biến mất; tham vọng là rào chắn. Tham vọng nghĩa là trò bản ngã: "Tôi muốn là cái này, tôi muốn là cái kia - nhiều tiền hơn, nhiều quyền hơn, nhiều danh hơn." Nhưng nhớ lấy, Phật nói: Kẻ thắng gieo hận thù bởi vì kẻ thua đau khổ. Buông bỏ thắng và thua và thấy vui vẻ. Nếu bạn muốn thấy vui vẻ, quên chuyện thắng thua đi. Cuộc sống là vui chơi, là trò chơi. Chơi nó cho hay vào, quên tất cả về thắng thua đi. Tinh thần thể thao thực không phải là tinh thần thắng thua, nó không phải là vấn đề thực của người đó. Người đó tận hưởng việc chơi đùa; đó là người chơi thực. Nếu bạn chơi để thắng, bạn sẽ chơi với căng thẳng, lo lắng. Bạn không quan tâm tới bản thân trò chơi, vui vẻ của nó và bí ẩn của nó; bạn quan tâm nhiều hơn tới kết quả. Đây không phải là cách đúng để sống trong thế giới.

Sống trong thế giới mà không có ý niệm nào về cái gì sẽ xảy ra. Liệu bạn sẽ là người thắng hay người thua, điều đó không thành vấn đề. Cái chết lấy đi mọi thứ. Liệu bạn thua hay thắng là không quan trọng gì. Điều duy nhất thành vấn đề, và bao giờ cũng thành vấn đề, là cách bạn đã chơi trò chơi này. Bạn có thích thú nó không? - bản thân trò chơi đó - thế thì từng khoảnh khắc đều là vui vẻ. Bạn chưa bao giờ hi sinh khoảnh khắc này cho tương lai.

Không lửa nào như đam mê...

Phật nói: Thận trọng với thèm khát. Yêu là đẹp, nhưng thèm khát là lửa. Nó thiêu đốt bạn và đốt bạn trầm trọng. Nó làm bạn bị thương.

Một trung đoàn lính thuỷ đánh bộ được cho về nghỉ sau một nhiệm vụ gay go tại mặt trận. Tại căn cứ họ phát hiện ra một số lính nữ thuộc quân đoàn phụ nữ WAC đã đồn trú và chờ đợi bổ sung vào các vị trí khác.

Viên đại tá lính thuỷ đánh bộ đích thân nói với viên chỉ huy quân đoàn phụ nữ WAC, cảnh báo bà ta rằng đàn ông ở chiến tuyến một thời gian dài và có thể không cẩn thận về thái độ của họ đối với quân đoàn phụ nữ WACS. "Giữ họ được khoá cửa vào," ông ta bảo viên chỉ huy WAC, "nếu bà không muốn có rắc rối nào."

"Rắc rối sao?" bà ấy nói. "Sẽ không có rắc rối gì đâu. Các cô gái của tôi đều có chuyện đó ở đây." Bà ấy gõ trán một cách có ý nghĩa.

"Thưa bà," viên lính thuỷ đánh bộ sủa lên, "chẳng khác biệt gì họ có chuyện đó ở đâu - tụi con trai của tôi sẽ tìm thấy nó. Giữ cho họ được khoá cửa chặt!"

Thèm khát là điên khùng, thèm khát là lửa, thèm khát là chất độc. Nó giữ mọi người mù với chân lí. Nó giữ họ ngu si, nó giữ họ vô nhận biết, nó giữ họ say xỉn.

Đó là lúc mặt trời xuống, và một vận động viên trẻ đang tập luyện chống tay nhún mình trên bãi biển thì một người say xuất hiện. Người say đi vòng vèo vài mét quanh anh thanh niên trẻ đang vã mồ hôi, ngồi xuống trên cát rồi cứ cười ha hả mãi. "Anh cười cái quái gì vậy?" anh thanh niên bực dọc hỏi. 

Người say cứ cười mãi rồi nói lắp bắp, "Không nhìn bây giờ à, nhưng đứa nào đã đánh cắp cô gái của anh rồi!"

Người sống qua thèm khát là sống tuyệt đối vô ý thức. Bất kì điều gì người đó định làm đều sẽ sai. Bất kì điều gì người đó định nói và nhìn đều sẽ sai. Người đó không thể thấy được, người đó mù. Người đó không thể nghe được, người đó điếc. Không cái gì làm cho mọi người xấu hơn và giống như con vật hơn là thèm khát.

Do đó Phật nói: Không lửa nào như đam mê... Không tội nào như hận thù...

Tại sao không tội nào như hận thù? - bởi vì mọi thứ khác, các tội khác, nảy sinh từ nó; nó là chính cội nguồn. Và không có đức hạnh nào như sự thân thiết, tình yêu, bởi vì tất cả các đức hạnh khác đều nảy sinh từ nó. Tình yêu là đức hạnh lớn lao nhất và hận thù là tội lỗi lớn lao nhất.

Không khổ nào như tách rời,

Phật nói: Điều duy nhất làm cho ông buồn khổ là tách rời khỏi sự tồn tại. Trong vô ý thức của bạn, bạn đã tin rằng bạn tách rời. Bạn đã bắt đầu sống cuộc sống của bản ngã. Bạn không theo luật tối thượng, pháp. Bạn không tuôn chảy cùng dòng sông; bạn đang chống cự, tranh đấu.

Đừng chống cự, đừng tranh đấu. Tuôn chảy cùng dòng sông. Đi cùng pháp, luật. Trong hài hoà với cái toàn thể. Đừng nghĩ bản thân bạn tách rời - bạn không thế đâu. Không người nào là hòn đảo cả; chúng ta tất cả đều là một phần của lục địa tâm thức bao la: Không khổ nào như tách rời... Và một phát biểu rất có ý nghĩa:

Không ốm yếu nào như đói,

Bây giờ, làm sao Phật có thể ủng hộ cho nghèo nàn được? Ông ấy không thể thế được. Nếu đói là bệnh tật tồi tệ nhất trên thế giới, thế thì nghèo nàn là nguyên nhân của nó. Tất cả các loại tội ác, vô đạo đức, tội lỗi, đồi bại, đều nảy sinh từ nghèo nàn.

Tôi không kính trọng nghèo nàn; tôi tuyệt đối lên án nó. Nó là vết thương xấu xí nhất trên linh hồn nhân loại. Nó phải biến mất. Chúng ta phải làm cho thế gian này giầu có, và bây giờ điều đó có thể được thực hiện. Điều đó là không thể được trong quá khứ, bây giờ điều đó là có thể. Nếu nó không xảy ra đấy chỉ bởi vì các ý niệm ngu xuẩn cũ rích của chúng ta.

Bây giờ ở Ấn Độ, một trong những nước nghèo nhất, những ý niệm ngu xuẩn đó vẫn còn thống trị tới mức mọi người vẫn tin rằng bằng việc vắt quần áo riêng của mình bạn đang làm điều gì đó tâm linh. Bánh xe quay đã trở thành biểu tượng của tính thánh thiện. Tất cả các chính khách Ấn Độ, thỉnh thoảng lại chụp ảnh mình cùng bánh xe quay. Mỗi lần một năm họ lại tới lăng mộ của Mahatma Gandhi và thế rồi họ ngồi ở đó trong một giờ gì đó dưới bánh xe quay để cho ảnh có thể được chụp.

Tại sao bánh xe quay và sao có nhiều ca ngợi quần áo do chính tay bạn làm? Nếu bạn thử mặc mỗi quần áo do chính tay bạn làm thế thì toàn thế giới sẽ vẫn còn nghèo. Máy có thể làm điều đó theo cách tốt hơn nhiều. Máy có thể trở thành việc giải phóng lớn lao cho con người, nhưng chúng phải được dùng đúng. Nếu bạn không dùng chúng cho đúng, chúng có thể thành nguy hiểm; chúng có thể làm ô nhiễm tất cả tự nhiên, chúng có thể phá huỷ toàn thể sự cân bằng - sinh thái có thể bị rối loạn bởi chúng. Nhưng nếu bạn dùng chúng một cách có ý thức, có tính thiền, thế thì mọi sự nô lệ có thể biến mất khỏi thế giới này, bởi vì máy có thể làm việc mà con người đã từng làm trong nhiều thời đại. Nó có thể cung cấp thức ăn, quần áo, chỗ ở. 

Do đó tôi ủng hộ tất cả cho khoa học, tôi không chống lại khoa học. Và tôi ủng hộ tất cả cho tôn giáo nữa, bởi vì tôi có thể thấy khả năng của sự tổng hợp lớn lao nảy sinh trong tương lai. Nó phải nảy sinh bây giờ. Nếu nó không nảy sinh, thế thì con người phải chịu số phận bi đát và bị kết thúc và con người không có tương lai, không có hi vọng. Thế giới có thể được làm giầu có bên ngoài bằng công nghệ và khoa học, và thế giới bên trong có thể được làm giầu có bằng thiền, bằng lời cầu nguyện, bằng tình yêu, bằng vui vẻ. Chúng ta có thể tạo ra con người mới, tràn đầy cả bên trong và bên ngoài.

Không ốm yếu nào như đói,

và không vui vẻ nào như vui vẻ của tự do.

Phật nói vui vẻ lớn nhất trong cuộc sống là tự do: tự do khỏi mọi định kiến, tự do khỏi mọi kinh sách, tự do khỏi mọi khái niệm và ý thức hệ, tự do khỏi mọi ham muốn, tự do khỏi mọi sở hữu và ghen tị, tự do khỏi mọi hận thù, giận, cuồng nộ, thèm khát...tóm lại, tự do khỏi mọi thứ, để cho bạn chỉ là tâm thức thuần khiết, vô biên, vô giới hạn.

Đó là vui vẻ lớn nhất, và nó là có thể - nó ở bên trong tầm nắm của mọi người. Bạn chỉ phải mò mẫm nó một chút. Việc mò mẫn sẽ trong bóng tối, nhưng nó không xa xăm. Nếu bạn thử, nếu bạn nỗ lực, bạn nhất định tìm thấy nó. Nó là quyền tập ấm của bạn.

Mạnh khoẻ, mãn nguyện và tin cậy là của cải vĩ đại nhất của ông,

và tự do là vui vẻ vĩ đại nhất của ông.

Cái toàn thể: đó là lành mạnh. Được mãn nguyện: đó là vô ham muốn. Và tin cậy: đó là vứt bỏ tách rời của bạn, cuộc chiến của bạn với tự nhiên. Ba điều này cần được ghi nhớ: là toàn thể, là một, được mãn nguyện, vô ham muốn. Bất kì cái gì có đấy, đều hay - tận hưởng nó tới tính toàn bộ của nó, vắt nước cam lồ ra từ nó. Từng khoảnh khắc uống thực tại một cách toàn bộ nhất có thể được, để cho bạn không cần nhìn lại, bạn thậm chí không cần nghĩ rằng bạn đã bỏ lỡ khoảnh khắc đó.

Và đừng bao giờ lập kế hoạch cho tương lai, bởi vì khi tương lai tới, nó sẽ tới. Bạn cứ sống từng khoảnh khắc một cách toàn bộ nhất có thể được, để cho khi tương lai trở thành hiện tại bạn có thể sống điều đó nữa - cũng toàn bộ. Đừng lập kế hoạch cho nó, bởi vì nó là không thể dự đoán được. Tất cả việc lập kế hoạch của bạn đều sẽ không liên quan. Và một khi bạn đã lập kế hoạch cho cái gì đó và nó không xảy ra, thế thì bạn thất vọng. Và nó không bao giờ xảy ra cả.

Có câu ngạn ngữ: Người đề nghị và Thượng đế chuẩn y. Vâng, đó là cách nó được cảm thấy, nhưng thực tại không phải là Thượng đế đang ngồi đó và chuẩn y bất kì cái gì bạn đề nghị đâu. Lỗi không phải là của Thượng đế; lỗi là của bạn bởi vì bạn đề nghị. Và từ vô nhận biết của mình bạn có thể đề nghị cái gì? Bất kì điều gì bạn phóng chiếu ra từ tâm trí bạn đều sẽ là cái gì đó khác với cái toàn thể. Nó vẫn là cuộc chiến với cái toàn thể. Do đó tin cậy đi, không cần tranh đấu. Chúng ta là một phần của cái toàn thể. Chúng ta nảy sinh ra từ đại dương của cái toàn thể như một con sóng và chúng ta biến mất trở lại trong đại dương. Tận hưởng ánh mặt trời và gió trong khoảnh khắc này và thế rồi biến mất. Xuất hiện đẹp đẽ, vui vẻ, nhảy múa, và biến mất đẹp đẽ, vui vẻ, nhảy múa. Sống cùng vui vẻ mênh mông và chết đi với vui vẻ mênh mông. Đây là cách sannyasin phải hiện hữu: người đó biết nghệ thuật sống và người đó biết nghệ thuật và cực lạc của chết.

Nhìn vào trong. tĩnh lặng.

Tự do khỏi sợ hãi và gắn bó

biết vui vẻ dịu ngọt của con đường.

Nhìn vào trong. Lời kinh này là đơn giản; về mặt trí tuệ là đơn giản, nhưng về mặt tồn tại thì khó lắm, bởi vì chúng ta đã trở nên quá quen nhìn ra ngoài rồi. Chúng ta đã quên hoàn toàn rằng có cái gì đó như cái bên trong nữa.

Nhìn vào trong. Tĩnh lặng. Và cách nhìn vào bên trong là: tĩnh lặng. Học ngồi im lặng, ít nhất trong vài giờ, không làm gì cả, chỉ hiện hữu, thở, quan sát ý nghĩ của bạn. Điều đó nữa cũng không có căng thẳng - theo cách rất thảnh thơi cứ dường như bạn chẳng bận tâm gì mấy tới điều đang trôi qua; việc quan sát dửng dưng, xa rời, không liên quan, lãnh đạm. Cứ nhìn vào luồng giao thông của tâm trí.

Dần dần, dần dần bình thản của bạn sâu sắc thêm, khi sự dửng dưng của bạn trở nên ngày một lớn hơn, ngày một kết tinh hơn, các ý nghĩ sẽ trở nên ngày một ít đi. Và một ngày nào đó bạn đơn giản ngồi đó mà không có ý nghĩ chút nào. Bạn nhìn quanh: không ý nghĩ, tâm trí trống rỗng. Trong khoảnh khắc đó của cái trống rỗng bên trong mọi nỗi sợ biến mất, mọi gắn bó biến mất, và người ta đi tới biết vui vẻ dịu ngọt của con đường.

Vui làm sao khi nhìn vào người thức tỉnh

và đi cùng với người trí huệ.

Và nếu bạn may mắn đi cùng toán với người thức tỉnh, với người trí huệ, với người toả sáng, thế thì chẳng còn cái gì tốt hơn có thể xảy ra cho bạn. Bởi vì chỉ đi cùng với chư phật, với người đã thức tỉnh, người trí huệ, mới có khả năng cho thay đổi của bạn, cho biến đổi của bạn.

Dài làm sao con đường của người

đi cùng người ngu.

Và chúng ta không đi cùng với một hay hai người ngu đâu. Chúng ta đang đi cùng với cả đống người ngu; toàn thể đám đông những người ngu bu quanh bạn. Với người ngu Phật ngụ ý những người còn chưa thức tỉnh. Cho dù họ muốn làm điều thiện họ nhất định làm cái gì đó ác; họ không thể làm điều tốt được. Người ngu là người ngu; người đó sống trong vô ý thức. Nhưng bạn tin vào người ngu, bạn tin vào họ còn hơn bạn tin vào chư phật, bởi lẽ đơn giản là người ngu nói ngôn ngữ của bạn, bởi vì người ngu dường như giống bạn.

Một giám quản mới tới nhà thương điên và người cũ về hưu. Thế là họ có buổi lễ để tống cựu nghênh tân. Họ thực sự hân hoan, họ nhảy múa.

Giám quản cũ có chút ít ngạc nhiên. Trong toàn bộ thời gian của ông ấy ở đó ông ấy chưa bao giờ thấy họ vui vẻ thế. Ông ấy hỏi họ, "Sao các anh vui thế?"

Những người điên đó nói, "Điều đó đơn giản thôi. Ông không phải là người của chúng tôi, nhưng người này trông hệt như người chúng tôi. Viên giám quản mới này trông điên khùng hơn chúng tôi, đó là lí do tại sao chúng tôi hân hoan. Ông chưa bao giờ thực sự thuộc vào chúng tôi, ông là người ngoài, nhưng người này là người bên trong. Trong hai, ba ngày ông ấy ở đây ông ấy đã trở thành người bạn. Chúng tôi có thể hiểu được ông ấy, ông ấy có thể hiểu được chúng tôi." 

Người điên hạnh phúc với người điên khác. Người ngu hạnh phúc với người ngu khác. Và khi bạn ở cùng người ngu bạn cảm thấy rất thoải mái, bởi vì họ không cao siêu hơn bạn, bản ngã bạn không bị tổn thương. Nhưng khi bạn sống với vị phật, đôi khi bạn cảm thấy rất bối rối bởi vì ông ấy cao siêu thế so với bạn, và nếu bạn bắt đầu cảm thấy bị tổn thương bạn sẽ trốn khỏi ông ấy hay bạn sẽ phải giết ông ấy.

Tôi nhận thư và điện từ khắp trên thế giới. Mới hôm nọ Laxmi đem tới một bức điện tín từ Milan, Italy. Đây là bức thứ ba từ cùng một người, người cứ gửi một thông điệp rằng "Tao muốn giết chết mày!" Bây giờ Milan ở xa thế, sao anh ta lại lo nghĩ về tôi thế? Và anh ta ngụ ý công việc - ba lần trong một tháng anh ta đã gửi điện tín. Tôi hi vọng rằng đôi khi anh ta tới.

Bao nhiêu bức thư tới, đều nói, "Chúng tao muốn giết chết mày." Sao mọi người lại bực mình thế - và bị bực mình bởi một người chưa bao giờ rời khỏi phòng mình? Tại sao tôi lại quấy rối người ở Milan và Berlin và New York và Delhi và Calcutta? Tại sao? - bởi lẽ đơn giản rằng họ cảm thấy bị tổn thương.

Bây giờ điều đó tuỳ thuộc vào diễn giải của bạn. Bạn có thể hân hoan trong sự hiện diện của vị phật; thế thì bạn bắt đầu trưởng thành. Bạn có thể cảm thấy bị tổn thương trong sự hiện diện của vị phật; thế thì bạn bắt đầu cảm thấy bị xúc phạm, bị mất mặt, bạn trở nên giận. Và điều đó xảy ra nhiều lần rồi: Jesus bị đóng đinh, Socrates bị đầu độc, Mansoor bị xẻo thịt. Cùng những người đó, cùng loại người đó, đã từng làm cùng điều đó lặp đi lặp lại. Người ta được vận may nếu người ta có thể cảm thấy vui vẻ chỉ bởi nhìn vào cách thức vị phật hiện hữu, và tất nhiên còn may mắn hơn là những người có thể đi cùng toán với ông ấy.

Tâm trí bạn sẽ gợi ý cho bạn nhiều cách trốn thoát. Tâm trí bạn tinh ranh, rất xảo trá: nó sẽ tìm ra những lí do hay thế - bạn thậm chí không thể nào quan niệm nổi chúng. Chừng nào bạn còn chưa rất tỉnh táo, bạn nhất định bị lừa bởi tâm trí riêng của mình. Đi cùng với tâm trí của bạn là đi cùng với kẻ ngu.

Dài làm sao con đường của người đi cùng người ngu - và bạn đang đi cùng với những người ngu ở bên ngoài và bạn đang đi cùng với một người ngu - ngu thật - ở bên trong: tâm trí riêng của bạn.

Nhưng bất kì ai đi theo những người theo con đường

đều khám phá ra gia đình mình, và được tràn đầy vui vẻ.

Đó là lí do tại sao tôi nói: là sannyasin là về nhà, là tìm thấy gia đình bạn. Nhưng bất kì ai đi theo những người theo con đường đều khám phá ra gia đình mình... Gia đình thực của bạn không phải là bố bạn, mẹ bạn, anh bạn, chị bạn, vợ bạn, chồng bạn, con bạn đâu; họ chỉ là ngẫu nhiên. Gia đình thực của bạn là gia đình của vị phật.

Nếu bạn đủ may mắn để cảm thấy vui vẻ trong cùng toán với vị phật, thế thì tan biến vào trong toán đó - bạn đã tìm thấy gia đình bạn. Đừng bỏ lỡ cơ hội này, bởi vì cơ hội này là rất hiếm hoi. Thỉnh thoảng ai đó mới trở nên chứng ngộ.

đi theo người toả sáng,

người trí huệ, người thức tỉnh, người đáng yêu, vì họ biết cách làm việc và kiên nhẫn.

Sống cùng chư phật, người toả sáng, người trí huệ, người thức tỉnh, người đáng yêu, bởi vì họ biết cách làm việc với bạn và họ biết cách kiên nhẫn với bạn. Họ biết cách biến đổi bạn. Họ đã là đỉnh cao nhất. Họ quay lại thung lũng tăm tối chỉ để gọi bạn, để đưa bạn đi cùng họ tới đỉnh cao nhất của cuộc sống, tự do.

theo họ

như trăng đi theo con đường của các vì sao.

Dũng cảm lên, có tính phiêu lưu vào. Mạo hiểm tất cả đi, bởi vì ít hơn thế sẽ không có tác dụng. Mạo hiểm tất cả và tin cậy. Và nếu bạn muốn ở cùng vị phật, thế thì cách duy nhất là: trở nên ngày một có tính thiền hơn để cho bạn có thể bắt đầu hiểu cách thức của ông ấy, phương pháp của ông ấy. Trở nên đáng yêu hơn để cho bạn có thể hiểu được tình yêu của ông ấy - bởi vì tình yêu của ông ấy là khác toàn bộ với cái bạn đã biết. Tình yêu của ông ấy mát mẻ; nó không đam mê nồng cháy đâu, nó là làn gió thoảng mát rượi. Những người không hiểu, với họ nó sẽ giống như lạnh lẽo. Những người hiểu, họ sẽ hân hoan trong cái mát rượi của nó. Họ sẽ được sảng khoái bởi cái mát mẻ của nó, họ sẽ được làm tươi mát lại, họ sẽ được tái sinh.

Đủ cho hôm nay.

Xem Chương 6 - Quay về Mục lục

Posted in: Chương 5. Sống trong vui vẻ,Osho – Dhammapada: Con đường của Phật (Tập 6)