Osho
– Tín Tâm Minh – Sách về cái Không
Chương
6. Cố gắng tới vô mục đích
Sống
trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó, nhưng những người với quan điểm giới hạn
thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn, và việc níu
bám không thể bị giới hạn; thậm chí bị gắn bó với ý tưởng về chứng ngộ cũng là
đi lạc lối.
Để
cho mọi thứ theo đường riêng của chúng và sẽ không có việc tới lẫn việc đi.
Tuân
theo bản tính của mọi thứ (bản tính riêng của ông), và ông sẽ bước đi một cách
tự do và không rối loạn.
Khi
ý nghĩ ở trong tù túng thì chân lí bị che khuất, vì mọi thứ u ám và không rõ
ràng, và việc thực hành đánh giá nặng nề chỉ đem lại phiền phức và chán ngắt.
Ích
lợi gì có thể đưa ra được từ phân biệt và tách biệt?
Nếu
ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất, đừng không thích ngay cả thế giới của
giác quan và ý tưởng.
Quả
thực, chấp nhận chúng một cách đầy đủ là đồng nhất với chứng ngộ thực sự.
Người
trí huệ cố gắng theo vô nỗ lực nhưng kẻ ngu xuẩn lại tự xiềng xích mình.
Có
một pháp, chân lí, luật, không nhiều; phân biệt nảy sinh từ nhu cầu níu bám của
người dốt nát.
Tìm
kiếm tâm trí với tâm trí phân biệt là sai lầm lớn nhất trong các sai lầm.
Có
nhiều điều hay trong lời kinh này. Và đối với người tìm kiếm, chúng không chỉ
hay mà còn là nền tảng và bản chất nữa - bởi vì Tăng Xán không phải là nhà thơ,
ông ấy là nhà tiên tri. Bất kì điều gì ông ấy nói cũng đều mang tính thơ ca của
cái vô hạn, nhưng đấy không phải là vấn đề. Bất kì khi nào một người đã chứng
ngộ nói, bất kì điều gì người ấy nói đều mang tính thơ ca, và hay. Ngay cách
người ấy hiện hữu, bất kì điều gì bắt nguồn từ âm vang của người đó, đều mang
theo hương thơm của người đó. Nhưng đó không phải là vấn đề. Đừng bị lạc vào
trong thơ ca, bởi vì thơ ca thuộc vào hình dạng mà chân lí thì vô hình.
Cách
thức Tăng Xán nói về mọi thứ đều hay và thi vị, nhưng nhớ, chớ bị lạc vào chất
thơ của ông ấy. Chớ bị lạc trong chất thơ của Upanishad, của Gita, của những lời
của Jesus. Trong bản thân nó hình dạng là đẹp nhưng đấy không phải là vấn đề.
Đi vào trong điều là nội dung, không phải là bình chứa.
Với
người tìm kiếm, nội dung mới là bản chất, và hiểu nội dung là trở thành nó - bởi
vì không có chân lí bên ngoài hiểu biết. Trong thực tế, bản thân hiểu biết là
chân lí. Nói rằng qua hiểu biết bạn sẽ đạt tới chân lí là sai, bởi vì không có
chân lí ngoài hiểu biết.
Hiểu
biết là chính chân lí. Bạn hiểu... bạn đã trở thành chân lí. Chân lí không ở
nơi nào đó chờ đợi bạn để xảy ra; chính là qua hiểu biết của bạn mà nó sẽ được
lộ ra - lộ ra bên trong bạn.
Những
lời hướng dẫn này của Tăng Xán là để dành cho người tìm kiếm, và mọi từ đều rất,
rất có ý nghĩa.
Sống
trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó...
Bất
kì khi nào có mục tiêu, điều đó đều có thể là dễ hay khó. Điều đó tuỳ thuộc vào
nơi bạn hiện hữu, khoảng cách bao xa giữa bạn và mục tiêu, liệu đó là đường cái
hay bạn phải du hành dọc theo đường mòn trên đồi. Nó có phải là con đường được
vạch bản đồ, được đánh dấu hay bạn phải tìm ra con đường của riêng mình?
Nếu
có mục tiêu thì điều đó sẽ hoặc dễ hoặc khó. Điều đó còn tuỳ... liệu bạn đã đi
trên con đường đó trước đây hay không. Con đường đã được biết rồi sao? - điều
đó sẽ dễ dàng. Nếu con đường còn chưa được biết tới, sẽ khó khăn. Bạn có phải
là người thạo du hành không? Điều kiện thể chất của bạn, điều kiện tinh thần của
bạn, sẽ làm cho nó hoặc dễ hoặc khó.
Nhưng
chân lí không phải là mục tiêu chút nào, cho nên làm sao nó có thể là dễ hay
khó?
Có
những người nói chân lí là rất, rất khó. Họ đang nói điều gì đó hoàn toàn dốt
nát. Có trường phái đối lập nói, “Chân lí là dễ dàng - chẳng có vấn đề gì cả.
Chỉ phải hiểu và nó sẽ dễ dàng.” Họ cũng đang nói điều gì đó không đúng. Và cả
hai điều này đều có thể được hiểu bởi tâm trí. Khó? - tâm trí có thể tìm ra kĩ
thuật và cách thức và phương tiện, và điều đó có thể được làm thành dễ dàng.
Ba
nghìn năm trước đây việc du hành là khó khăn. Bây giờ điều đó gần như dễ dàng
như mọi thứ khác: bạn đơn giản ngồi vào trong máy bay và chẳng làm gì cả, chỉ
nghỉ ngơi. Và trước lúc bạn uống xong chén trà, bạn đã tới nơi. Nếu mục tiêu là
khó khăn, nó có thể được làm thành dễ dàng.
Đó
là điều Maharishi Mahesh Yogi cứ thuyết giảng ở phương Tây: rằng ông ấy đã tìm
ra kĩ thuật với tốc độ phản lực. Nếu mục tiêu là khó khăn thế thì, tất nhiên, nếu
bạn du hành bằng xe bò kéo thì sẽ rất, rất khó khăn, còn nếu bạn du hành bằng
máy bay phản lực thì sẽ dễ dàng.
Nhưng
có mục tiêu không? Đó là điểm then chốt của vấn đề. Nếu nó là mục tiêu ở đâu
đó, xa xa, thế thì có khả năng tạo ra cách thức, phương tiện, phương thức dễ
dàng. Nhưng nó có phải là mục tiêu không?
Tăng
Xán nói nó không phải là mục tiêu, vậy làm sao nó có thể dễ hay khó được? Và nếu
nó không phải là mục tiêu, làm sao có thể có cách thức cho nó? Và nếu nó không
phải là mục tiêu, làm sao có thể có phương pháp và kĩ thuật để đạt tới nó?
Không thể được! Ông ấy nói nó không dễ không khó, bởi vì nó không phải là mục
tiêu chút nào.
Sống
trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó...
Thế
thì Đạo Lớn này là gì vậy? Đạo Lớn này là bản tính của bạn - bạn đã là nó rồi!
Đó là lí do tại sao nó không phải là mục tiêu. Nó không định là cái gì đó trong
tương lai. Không cần thời gian cho nó xảy ra. Bạn bao giờ cũng đã ở trong nó rồi,
nó đã là đấy rồi. Bạn là mục tiêu, bạn tồn tại trong mục tiêu. Bạn không thể tồn
tại bên ngoài nó được, không có khả năng nào để đi ra ngoài nó. Dù bạn có lang
thang nhiều đến đâu đi chăng nữa bạn cũng không thể nào đi ra khỏi nó được. Dù
bạn đi tới đâu bạn cũng đem theo Đạo bên trong mình. Nó là bản tính bẩm sinh của
bạn. Nó không thể thiếu được, bạn không thể gạt nó sang bên và quên mất
nó. Bạn đã ở đó rồi bởi vì ở đây tức là ‘ở kia’. Bạn không cần nhìn vào tương
lai: bạn đơn giản ở đây và bạn thấy nó.
Tìm
kiếm và bạn sẽ lỡ. Đừng tìm, chỉ hiện hữu, và nó có đó. Và bạn sẽ cười bởi vì
nó bao giờ cũng có đó rồi - chỉ bởi vì việc tìm kiếm của mình mà bạn mới làm lỡ
nó. Chỉ bởi vì bạn đã quá vội vàng nên bạn không thể nhìn vào bên trong.
Sống
trong Đạo Lớn không dễ cũng không khó, nhưng những người với quan điểm giới hạn
thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn, và việc níu
bám không thể bị giới hạn; thậm chí bị gắn bó với ý tưởng về chứng ngộ cũng là
đi lạc lối.
Để
cho mọi thứ theo đường riêng của chúng và sẽ không có việc tới lẫn việc đi.
Bạn
là Đạo và bạn là mục tiêu, và không có khoảng cách giữa bạn và mục tiêu. Bạn là
người tìm kiếm và bạn là cái được tìm kiếm; không có khoảng cách giữa người tìm
kiếm và cái được tìm kiếm. Bạn là người tôn thờ và bạn là cái được tôn thờ. Bạn
là đệ tử và bạn là thầy. Bạn là phương tiện và bạn là mục đích: đây là Đạo Lớn.
Điều
đó bao giờ cũng có sẵn cho bạn. Chính khoảnh khắc này bạn đang trong nó. Thức tỉnh,
và bạn đang trong nó. Ngủ, bạn vẫn còn trong nó, nhưng bởi vì bạn ngủ nên bạn
không thể thấy nó được. Và thế thì bạn bắt đầu tìm kiếm.
Bạn
giống như người say đang tìm nhà riêng của mình, hỏi điều gì đó ở ngay trước mắt
bạn. Nhưng mắt lại không trong trẻo - chúng đầy những ý kiến, phân biệt, chúng
đầy những lời nói và lí thuyết. Đó là lí do tại sao cái nhìn của bạn bị mờ, nếu
không thì bất kì cái gì bạn tìm cũng đang ở ngay trước bạn.
Người
Hindu có phương pháp nhìn vào chỏm mũi: chỉ ngồi im lặng và nhìn vào chỏm mũi
và không làm gì cả. Mọi người cười, bởi vì ngu xuẩn làm sao! Điều gì sẽ xảy ra
từ nó? Nhưng ý nghĩa bị lỡ rồi. Người Hindu đang nói nó ở ngay trước bạn thôi,
ngay trước chỏm mũi vậy. Im lặng và nhìn vào chỏm mũi và đừng dính líu tới bất
kì suy nghĩ nào... và bỗng nhiên nó có đó - giống như chỏm mũi vậy, bao giờ
cũng ở trước bạn.
Và
đây là cái hay của chỏm mũi: dù bạn có đi đâu, nó bao giờ cũng đi trước bạn. Bạn
đi đúng, nó có đó; bạn đi sai, nó có đó. Là tội nhân, nó ở phía trước; là thánh
nhân, nó ở phía trước. Bất kì điều gì bạn làm - trồng cây chuối, trong tư thế
shirshasan - nó đều có đó ngay trước bạn. Ngủ, nó có đó; thức, nó có đó.
Đây
là ý nghĩa của việc nhìn vào chỏm mũi, bởi vì dù bạn làm bất kì cái gì, bạn
cũng không thể nào để nó ở bất kì chỗ nào khác hơn phía trước này. Khoảnh khắc
bạn di chuyển, nó đã di chuyển rồi. Chỉ nhìn vào chỏm mũi bạn sẽ hiểu rằng chân
lí là ở ngay trước bạn. Dù bạn tới đâu, nó cũng tới cùng bạn; dù bạn đi đâu nó
cũng đi cùng bạn. Bạn không thể lỡ nó, cho nên không có vấn đề về việc tìm nó.
Phải hiểu rằng bạn đã không bỏ lỡ nó... Nhưng nhìn xem: thông thường bạn chẳng
bao giờ nhìn vào chỏm mũi, bởi vì bạn đang nhìn vào các thứ khác, bạn đang quan
tâm tới các thứ khác. Bạn chưa bao giờ nhìn vào chỏm mũi cả.
Người
Hindu có một lí thuyết hay khác. Họ nói khi một người bắt đầu nhìn vào chỏm
mũi, thì cái chết ở gần; trong vòng sáu tháng người ấy sẽ chết. Khi một người bắt
đầu nhìn vào nó mà không cố gắng để thấy nó - dù người ấy đang làm gì thì người
ấy cũng cứ thấy chỏm mũi mình - trong vòng sáu tháng người ấy sẽ chết.
Điều
này có cái gì đó trong nó. Bởi vì bạn trở nên nhận biết về chỏm mũi chỉ khi tất
cả các ham muốn của bạn, tất cả các đối thể của ham muốn, đều đã trở thành vô
ích. Bạn không còn năng lượng để đi vào ham muốn nữa, cái chết đang tới gần. Bạn
vô năng lượng đến thế, mọi sinh lực đã tàn tạ. Bạn không thể đưa mắt nhìn, bạn
không thể chạy theo các ham muốn và mục tiêu... cuộc sống đang tàn tạ. Trong
khoảnh khắc cuối này chẳng cái gì còn lại ngoại trừ việc nhìn vào chỏm mũi. Đây
là một ý nghĩa.
Ý
nghĩa khác, và lớn lao hơn, là: bất kì khi nào một người có thể nhìn vào chỏm
mũi mình, người ấy sẽ làm chết đi thế giới giới này. Một sinh thành mới, bởi vì
người ấy đã nhìn vào phía trước bản thân mình với sự sáng tỏ. Thế giới này biến
mất, cuộc sống này biến mất. Người ấy là chết khi có liên quan tới tuổi già của
người ấy. Người ấy là một sinh linh mới, đó là tái sinh. Bây giờ không có việc
tới và việc đi nữa.
Người
ấy đã đạt tới - chỉ bởi việc nhìn vào chỏm mũi thôi sao? Vâng, bởi vì toàn bộ
câu hỏi là: làm sao nhìn vào phía trước chứ không phải sang hai bên. Bởi vì
chân lí là ở phía trước bạn, nó không thể khác được. Nó không dễ cũng chẳng
khó.
Vấn
đề không phải là ở nỗ lực, cho nên làm sao nó có thể dễ hay khó được? Đấy là vấn
đề về thức tỉnh, không phải vấn đề về nỗ lực. Đấy không phải là vấn đề về làm
điều gì đó. Làm, bạn sẽ mất nó, bởi vì bạn sẽ trở nên bị thu hút trong việc
làm. Nếu bạn làm điều gì đó, nó sẽ dễ dàng hay khó khăn.
Đấy
là vấn đề về vô làm. Làm sao vô làm có thể dễ dàng hay khó khăn? Vô làm hoàn
toàn vượt ra ngoài thế giới của việc làm. Nó chỉ là hiện hữu! Làm sao hiện hữu
lại có thể khó hay dễ? Hiện hữu đơn giản có đấy. Đó là Đạo Lớn. Toàn bộ nỗ lực
là để đi tới hiểu ra và thấy chỏm mũi, chỉ nhìn với đôi mắt trong trẻo ra phía
trước bạn.
...
nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã
nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn,
Điều
đó có vẻ mâu thuẫn nhưng nó đang xảy ra cho mọi người. Đây là điều đã xảy ra
cho bạn. Bạn càng đi nhanh hơn, bạn lại càng chậm hơn. Sao vậy? Bởi vì bạn đi
mà không thấy phía trước, và mục tiêu đang đó! Bạn càng di chuyển nhanh hơn, bạn
càng đi lạc lối nhanh hơn.
Nếu
ai đó nhìn vào tốc độ của bạn thì bạn là nhanh, nhưng nếu ai đó nhìn vào điều bạn
đang bỏ lỡ, thì bạn là người chậm. Bạn càng đi nhanh, bạn lại càng là người chậm.
Đừng đi đâu cả! Chỉ ở đây - và ngay lập tức bạn đạt tới. Không khoảng cách nào
phải du hành qua và không thời gian nào phải được siêu việt lên. Chỉ cần ở đây!
Làm cho bây giờ và ở đây trở thành câu mật chú của bạn, và bạn chẳng cần cái gì
khác cả. Ở đây và bây giờ. Đừng đi đâu cả, dù nhanh hay chậm.
Chuyện
đã xảy ra:
Một
cậu nhỏ tới trường rất, rất muộn. Nó bao giờ cũng tới trường muộn. Cô giáo giận
lắm và cô ấy nói, “Lại muộn nữa à? Lần nữa con đi muộn mà thậm chí còn muộn hơn
cả hôm qua nữa! Cô đã bảo đi bảo lại con rồi. Con chẳng chịu nghe lời!”
Đứa
trẻ nói, “Nhưng khó lắm. Trời mưa bên ngoài cô thấy đấy, và đường thì toàn bùn
trơn đến nỗi con mà bước một bước tới trường thì con bị trượt lại hai bước. Đường
trơn đến nỗi con càng cố đi nhanh hơn, thì con càng tới chậm hơn. Thực tế con
phải đi theo chiều ngược lại: một bước đi lên và hai bước lùi lại.”
Cô
giáo nói, “Con cũng láu cá đấy, như thế thì làm sao con tới được?”
Đứa
trẻ này nói, “Con chỉ bắt đầu bước về nhà thôi, đấy là cách thức.”
Bạn
cũng đang trên con đường trơn tuột nơi bạn đi càng nhanh, tốc độ lại càng chậm
- bởi vì bạn đang đi xa ra. Nếu ai đó nhìn vào mục tiêu, thế thì bạn đang đi lạc
lối. Tốc độ của bạn là nguy hiểm, nó chống lại mục tiêu, bởi vì chẳng cần gì tới
tốc độ cả. Bạn chỉ đơn giản dừng lại và nhìn.
Mọi
người tới tôi và họ nói, “Khi nào thì chúng tôi sẽ chứng ngộ? Khi nào?” Nếu tôi
nói, “Bây giờ,” họ không thể tin được tôi. Và tôi bảo bạn, bây giờ đấy. Nếu bạn
bỏ lỡ cái bây giờ này, thì có cái bây giờ khác - nhưng bao giờ cũng là bây giờ.
Không có thời gian khác.
Bất
kì khi nào điều đó xảy ra, nó sẽ xảy ra trong bây giờ, và bất kì khi nào nó xảy
ra thì nó sẽ xảy ra tại đây. Tại đây và bây giờ không phải là hai từ, cũng giống
như thời gian và không gian không phải là hai từ. Einstein đã dùng một từ mới:
‘không thời gian’.
Ông
ấy tạo ra một từ từ hai từ này, ‘không thời gian’, bởi vì ông ấy đã thấy một
cách khoa học rằng thời gian không là gì ngoài chiều thứ tư của không gian, cho
nên không cần dùng hai từ này.
Và
tại đây và bây giờ cũng không phải là hai từ. Hàng nghìn năm trước Einstein,
các nhà huyền môn như Tăng Xán đã biết tới điều đó. Nó chính là ‘bây giờ ở
đây’. Hai từ này được nối lại với nhau, chúng là một, bởi vì bây giờ chẳng có
gì ngoại trừ một chiều của tại đây - chiều thứ tư. ‘Bây giờ ở đây’ là một từ.
Và
bất kì khi nào điều đó xảy ra, nó sẽ xảy ra tại bây giờ ở đây. Nó chỉ có thể xảy
ra bây giờ, không cần phải chờ đợi! Nhưng bạn do dự và sợ hãi - điều đó tạo ra
vấn đề.
Ý
nghĩa của sợ hãi là gì? Đâu là tình huống bên trong khi bạn sợ hãi? - bạn muốn
nó, và bạn không muốn nó nữa. Đây là tình huống của tâm trí sợ hãi: người ấy muốn
đi và người ấy không muốn đi bởi vì người ấy sợ. Người ấy muốn đi nhưng người ấy
lại không chắc chắn, do dự.
Jesus
bao giờ cũng dùng từ ‘sợ’, nhiều lần, ngược với đức tin. Ông ấy chưa bao giờ
dùng từ ‘không tin’, ‘không tin cậy’ để ngược với đức tin. Ông ấy nói những người
không sợ hãi, họ trở thành có đức tin, bởi vì đức tin là sự kiên quyết. Đức tin
là quyết định, quyết định toàn bộ. Bạn đi toàn bộ vào trong nó, đó là sự tin cậy,
không có gì bị giữ lại cả, vô điều kiện. Nó không thể bị lấy lại. Nếu bạn đã đi
một cách toàn bộ, ai sẽ lấy nó lại?
Niềm
tin là tuyệt đối. Nếu bạn đi vào trong nó, thì bạn đi vào trong nó. Bạn không
thể đi ra khỏi nó - ai sẽ đi ra khỏi nó? Không ai đứng sau, người có thể kéo bạn
lại. Đấy là cú nhẩy vào trong vực thẳm, và Jesus hoàn toàn phải khi coi nỗi sợ
là phản nghĩa với đức tin. Chưa từng có ai đã làm điều đó. Nhưng ông ấy hoàn
toàn phải, bởi vì ông ấy không bận tâm với ngôn ngữ bên ngoài, ông ấy bận tâm tới
ngôn ngữ của bản thể bên trong.
Chính
nỗi sợ không cho phép bạn đi vào trong đức tin. Đó không phải là sự không tin,
nhớ lấy; không phải là sự không tin cản trở bạn đi vào đức tin, đó là nỗi sợ.
Tất
nhiên bạn có thể hợp lí hoá sự không tin của mình, nỗi sợ của mình. Bạn che giấu
nó trong lời nói và bạn nói, “Tôi ngần ngại, tôi hoài nghi. Làm sao tôi có thể
đi được chừng nào mà tôi còn chưa được hoàn toàn thuyết phục?” Nhưng nhìn sâu
vào bên trong bản thân mình và bạn sẽ tìm thấy nỗi sợ.
Sợ
hãi có nghĩa là một nửa bạn muốn đi và và nửa kia không muốn đi. Một nửa bị quyến
rũ bởi cái chưa biết, đã nghe thấy tiếng gọi, sự khêu gợi; còn một nửa thì sợ
điều chưa biết, níu bám lấy cái đã biết. Bởi vì cái đã biết thì đã được biết tới
rồi, không có nỗi sợ trong nó.
Bạn
làm điều gì đó; điều gì đó ấy trở thành cái đã biết. Bây giờ nếu bạn muốn đi
vào một việc mới, đi vào một mẫu hình mới của cuộc sống, các thói quen mới,
phong cách mới, thì một nửa của bạn níu bám lấy cái đã biết, nói, “Đừng đi! Ai
mà biết được, có thể lại còn tồi tệ hơn thế này. Và một khi mình đã đi thì
không thể nào quay lại được.” Cho nên nửa này nói, “Phải níu bám!”
Nửa
này thuộc về quá khứ, bởi vì quá khứ đã được biết, là kí ức. Và nửa kia bao giờ
cũng bị kích động, cảm thấy tiếng gọi để đi vào con đường chưa biết, con đường
chưa được vẽ bản đồ - bởi vì một cái gì đó mới sẽ trở thành hoàn cảnh.
Đây
là nỗi sợ. Bạn bị phân chia. Nỗi sợ phân chia bạn, và nếu bạn bị phân chia thì
có do dự. Bạn bước lên một bước tới cái chưa biết, bước kia vẫn còn trong quá
khứ, trong nấm mồ của quá khứ. Và thế rồi bạn bị mắc kẹt, bởi vì không ai có thể
đi với một bước, với một chân, một bàn chân - không ai có thể đi được. Bạn phải
tung cả hai cánh vào trong nó, cả hai phần của bạn vào trong nó. Chỉ thế thì bạn
mới có thể chuyển động được.
Do
dự, và bạn bị mắc kẹt - và mọi người đều bị mắc kẹt cả. Đó là vấn đề, đó là nỗi
lo âu. Bị mắc kẹt, và bạn không thể di chuyển được, còn cuộc sống thì cứ tuôn
chảy, và bạn trở thành tựa như tảng đá, bị nghẹn lại, tù nhân của quá khứ.
...
nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã
nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn...
Thế
thì toàn bộ cuộc sống của họ bị mâu thuẫn. Họ làm điều gì đó với tay này và
ngay lập tức họ hoàn tác điều đó bằng tay kia - do dự. Một mặt bạn yêu một người,
mặt khác bạn gieo hạt mầm ghét. Và bạn chưa bao giờ thấy điều mình đang làm.
Mới
đêm hôm qua tôi vừa nói với ai đó về một tu viện kín ở Bokhara. Gurdjieff đã sống
trong tu viện đó trong ít nhất sáu năm. Ông ấy đã học nhiều kĩ thuật từ trường
phái Sufi này. Một trong những kĩ thuật của họ vẫn còn được dùng trong tu viện
đó.
Kĩ
thuật này rất hay. Bất kì khi nào một người vào tu viện, trở thành đệ tử, người
ấy đều được trao cho một tấm biển, một dấu hiệu. Trên một mặt có viết: “Tôi là
người tiêu cực, xin đừng coi tôi là nghiêm chỉnh” - nếu tôi nói điều gì đó sai,
tôi không thực sự nói điều đó với bạn. Bởi vì tôi tiêu cực, và tôi tràn đầy với
căm ghét, giận dữ, thất vọng. Và nếu tôi có làm điều gì đó, đó là vì sự tiêu cực
của tôi, không phải bởi vì bạn sai.
Trên
mặt kia của tấm biển này có viết: “Tôi là người tích cực, tôi đang yêu thương,
quí mến, xin đừng coi tôi là nghiêm chỉnh” - nếu tôi nói bạn đẹp, tôi không nói
gì về bạn đâu - tôi cảm thấy vui vẻ phấn khởi thôi.
Và
bất kì khi nào một người cảm thấy rằng tâm trạng thay đổi thì người ấy thay đổi
tấm biển của mình, người ấy lật mặt phải lên, dù người ấy đang là gì. Và nhiều
điều xảy ra qua nó, bởi vì không ai coi người ấy là nghiêm chỉnh cả. Mọi người
cười bởi vì anh ta tiêu cực.
Nếu
ai đó cảm thấy buồn nôn và mửa ra, cũng được! Người ấy không nôn lên bạn, người
ấy không ném điều gì lên bạn cả. Người ấy đang ném cái gì đó, cái gì đó đang quấy
rầy người ấy. Và chỉ khi sự phân chia này dừng lại và đệ tử tới thầy và nói,
“Con không là cả hai. Bây giờ con không tiêu cực không tích cực, mọi thứ đã lắng
xuống và cả hai cánh con đã trở thành một, bây giờ con là một,” chỉ thế thì tấm
biển mới được tháo bỏ đi.
Khoảnh
khắc tấm biển được tháo bỏ đi là khoảnh khắc của chứng ngộ. Thế thì bạn là cái
toàn thể. Ngoài ra, bạn bao giờ cũng tự mâu thuẫn với mình và thế rồi bạn cảm
thấy khổ và khổ và bạn nghĩ, “Điều gì xảy ra cho mình thế này?” Chẳng điều gì xảy
ra cho bạn cả! Với tay này bạn làm điều gì đó tốt, với tay kia bạn lập tức làm
điều gì đó xấu - ngay lập tức, để phá huỷ phía bên kia mà đã tiến lên trước, bởi
vì bạn do dự, bạn bị chia rẽ.
Một
phần của bạn níu bám lấy các thói quen cũ, phần khác lại muốn đi vào trong cái
chưa biết. Một phần muốn níu bám lấy thế giới, phần khác lại muốn trở thành con
chim và bay vào trong bầu trời chưa biết của điều thiêng liêng, của chính tính
thiêng liêng của sự tồn tại. Thế thì bạn bị mắc kẹt.
Cố
thấy điều này đi. Điều đó khó bởi vì bạn chưa bao giờ thử để thấy nó, nếu không
thì nó chẳng khó chút nào. Nó không khó cũng chẳng dễ. Chỉ nhìn vào điều bạn
đang làm với bản thân mình và với người khác.
Bất
kì điều gì bạn làm nửa vời đều sẽ đem bạn tới khổ. Bị mắc kẹt, bạn sẽ rơi, rơi mãi
vào trong địa ngục. Địa ngục là nơi mọi người bị mắc kẹt, còn thiên đường là
nơi mọi người di chuyển, không bị đông cứng. Địa ngục là nơi không có tự do,
thiên đường là tự do.
Người
Hindu đã gọi trạng thái tối thượng là moksha, tự do hoàn toàn. Không ai bị mắc
kẹt ở đâu cả; trôi nổi như dòng sông tự do, như con chim tung cánh, bầu trời vô
hạn tất cả bao quanh, không bị buộc vào cái gì.
...
nhưng những người với quan điểm giới hạn thì sợ hãi và do dự: họ càng vội vã
nhanh hơn, họ càng đi chậm hơn, và việc níu bám không thể bị giới hạn...
Và
nhớ lấy, bất kì khi nào bạn níu bám, việc níu bám như vậy là vấn đề; cái gì bạn
níu bám không thành vấn đề. Cho nên Tăng Xán nói “níu bám là không bị giới hạn”
- không bị giới hạn vào thế giới này, vào thân thể này, vào các giác quan, việc
hưởng thú. Bạn có thể níu bám vào chứng ngộ, bạn có thể níu bám vào Thượng đế.
Bạn có thể níu bám vào tình yêu, bạn có thể níu bám vào thiền và cầu nguyện.
Và, với việc níu bám, bạn lại bị mắc kẹt.
Đừng
níu bám vào bất kì cái gì, vẫn còn tự do và chuyển động. Càng chuyển động nhiều,
bạn càng gần với bản thân mình. Khi bạn hoàn toàn chuyển động, không bị mắc kẹt
vào đâu trong năng lượng của mình, chân lí gõ cửa. Nó bao giờ cũng đang gõ cửa,
nhưng bạn bị mắc kẹt và bạn không thể nào nghe thấy nó. Nó chỉ ở ngay trước bạn,
tại chính chỏm mũi bạn.
...
thậm chí bị gắn bó với ý tưởng về chứng ngộ cũng là đi lạc lối.
Thế
thì điều đó trở thành vấn đề. Nếu bạn trở nên quá gắn bó, rằng, “Mình đã đạt tới
chứng ngộ,” thế thì điều này sẽ trở thành vấn đề của bạn. Chứng ngộ chẳng bao
giờ được đạt tới cả, nó xảy ra. Nó không phải là việc đạt tới, và tâm trí thành
đạt không bao giờ đạt tới nó.
Bạn
có thể cố gắng để đạt được quyền lực trong thế giới này, thế rồi bạn bắt đầu cố
gắng đạt tới quyền lực trong thế giới kia. Trước hết bạn muốn đạt tới của cải
trong thế giới này, thế rồi bạn cố gắng đạt tới của cải trong thế giới kia -
nhưng bạn vẫn còn như cũ, và tâm trí cùng sự vận hành và toàn bộ sơ đồ vẫn như
cũ. Đạt tới đi! Vươn tới đi! - đây là vị kỉ. Tâm trí thành đạt là bản ngã.
Và
người đạt tới là người không cố gắng để thành đạt, người đơn giản hạnh phúc ở bất
kì nơi đâu mình đang hiện hữu, người đơn giản phúc lạc với bất kì cái gì mình
đang là. Người đó không có mục tiêu. Người đó không đi đâu cả. Người đó di chuyển,
nhưng di chuyển của người đó không phải là theo mục tiêu. Người đó di chuyển
theo năng lượng của mình, không vì mục tiêu - việc di chuyển của người đó là
không có động cơ.
Tất
nhiên, người đó đạt tới mục tiêu - đó lại là chuyện khác, và là vấn đề bên cạnh.
Dòng sông đi từ Himalaya; nó không đi ra biển cả, nó không biết biển cả, nơi nó
hiện hữu, nó không bận tâm về biển cả. Chính bài ca của chuyển động trong
Himalaya tuyệt diệu thế, băng qua thung lũng, qua đỉnh núi, qua rừng cây, thế rồi
đổ oà xuống đồng bằng, tới mọi người... chính chuyển động là điều tuyệt diệu!
Và mọi khoảnh khắc chuyển động đều tuyệt diệu, bởi vì nó là sống.
Dòng
sông thậm chí không biết có mục tiêu hay có biển cả; điều đó không phải là mối
bận tâm. Và nếu dòng sông trở thành quá bận tâm, thế thì nó sẽ chỉ là một mớ lộn
xộn như bạn. Thế thì nó sẽ dừng lại ở bất kì đâu và hỏi nơi đi: “Đâu là con đường
đúng?” Và nó sẽ sợ hãi dù là đi lên hướng bắc, hướng nam, hướng đông hay hướng
tây - đi đâu đây?
Và
nhớ lấy, đại dương ở mọi nơi. Dù bạn có lên bắc hay sang đông hay sang tây cũng
chẳng khác biệt gì. Đại dương ở mọi nơi, khắp xung quanh đều là đại dương. Nó
bao giờ cũng ở phía trước bạn; dù bạn đi đâu, chẳng khác biệt gì.
Đừng
hỏi về con đường, hỏi về cách đi nhiều hơn. Đừng hỏi về mục tiêu, nó không ở
đâu đó cố định cả. Bất kì nơi đâu bạn đi tới, đi trong nhẩy múa. Bạn sẽ tới đại
dương - điều đó xảy ra. Nó xảy ra cho dòng sông nhỏ, nó xảy ra cho dòng sông lớn,
tất cả chúng đều đạt tới. Dòng suối nhỏ - bạn không thể quan niệm nổi làm sao
dòng suối nhỏ này sẽ đạt tới đại dương, nhưng nó sẽ đạt tới.
Không
có vấn đề về nhỏ hay lớn. Sự tồn tại là ân huệ vô hạn cho mọi người; nhỏ hay lớn
không thành vấn đề. Cây nhỏ nở hoa, cây lớn nở hoa. Việc nở hoa mới là vấn đề!
Và khi cây nhỏ nở hoa nó cũng chẳng kém hạnh phúc hơn khi cây lớn nở hoa; hạnh
phúc đích xác như nhau. Hạnh phúc không phải là vấn đề về kích cỡ, nó không phải
là vấn đề về số lượng. Nó là phẩm chất của con người bạn. Dòng sông nhỏ nhẩy
múa và đạt tới, dòng sông lớn cũng nhẩy múa và đạt tới.
Tất
cả các bạn đều giống như các dòng sông, tất cả các bạn đều sẽ đạt tới đại
dương. Nhưng đừng làm cho nó thành mục tiêu; nếu không thì bạn càng đi nhanh, bạn
càng di chuyển chậm hơn.
Và
bạn càng muốn đạt tới nhiều hơn, bạn lại càng bị mắc kẹt nhiều hơn, bởi vì bạn
càng trở nên sợ hãi hơn. Nỗi sợ việc bỏ lỡ mục tiêu giữ bạn lại, nỗi sợ không đạt
tới làm què quặt bạn, nỗi sợ đi sai làm tê liệt bạn. Nếu không có mục tiêu,
không có nỗi sợ.
Nhớ
lấy, nỗi sợ là hướng mục tiêu. Nếu bạn không đi đâu cả, thì nỗi sợ là gì? Bạn
không thể lỡ được, bạn không thể nào bị thất bại, cho nên nỗi sợ là gì? Nỗi sợ
có nghĩa là khả năng bị thất bại. Từ đâu mà khả năng bị thất bại này đi vào? Nó
đi vào từ việc hướng đích - bạn bao giờ cũng tìm kiếm mục tiêu.
Mọi
người tới tôi và họ nói, “Chúng tôi đã thiền ba tháng rồi. Chẳng có gì xảy ra cả.”
Chẳng cái gì sắp xảy ra đâu, bởi vì bạn đang chờ đợi nó. Bạn không thể chờ đợi
ngay cả việc xảy ra, bởi vì thậm chí việc chờ đợi cũng trở thành nỗ lực bên
trong. Bạn đang nhìn...
Bạn
thảnh thơi! Khi bạn không có đó, nó xảy ra. Nó sẽ không bao giờ xảy ra cho bạn;
nó sẽ xảy ra chỉ khi con thuyền là trống rỗng, khi ngôi nhà là trống rỗng. Khi
bạn nhẩy múa nhưng không có người múa, khi bạn quan sát nhưng không có người
quan sát, khi bạn yêu và không có người yêu, nó xảy ra! Khi bạn bước và không
có người bước bên trong, nó xảy ra.
Đừng
chờ đợi, đừng nỗ lực gì, đừng tạo ra mục tiêu, nếu không thì thậm chí chứng ngộ
cũng sẽ trở thành tù túng. Nó đã trở thành như vậy cho nhiều, nhiều người ở
phương Đông. Hàng triệu người đã nhận tính chất sannyas - họ trở thành các khất
sĩ bhikkhus, các sannyasin Hindu - họ đi vào trong các tu viện, và họ bị mắc kẹt
ở đó.
Họ
tới tôi và họ cũng giống hệt như bất kì ai khác trên thế giới này. Ai đó bị mắc
kẹt trong chợ, họ bị mắc kẹt trong tu viện; đó là khác biệt duy nhất. Ai đó thất
bại trong chợ, họ thất bại trong tu viện. Nhưng họ chưa bao giờ nhìn... tại sao
mình thất bại? Bạn tạo ra thất bại cho chính mình: nếu bạn đang tìm kiếm mục
tiêu, bạn sẽ là kẻ thất bại.
Trong
điều tối thượng, tâm trí hướng đích là một cản trở, cản trở lớn nhất. Bạn đơn
giản hiện hữu! Điều tối thượng sẽ tới! Để điều đó là vấn đề và quyết định của
điều tối thượng, không phải là của bạn. Để nó cho ngài, ngài biết nhiều hơn. Để
nó là vấn đề của Thượng đế, để cho ngài lo nghĩ về nó. Bạn không lo nghĩ - bạn
đơn giản tận hưởng cuộc sống khi nó di chuyển, khi nó kéo dài. Bạn nhẩy múa và
ca hát và cực lạc, và để Thượng đế lo nghĩ. Sao bạn lo nghĩ?
Bạn
đơn giản không lo nghĩ. Và đừng là người thành đạt, bởi vì là người thành đạt
là tạo ra căng thẳng lớn nhất có thể xảy ra cho tâm trí con người. Thế thì bạn
không thể nhìn vào ở đây bây giờ, thế thì bạn đang nhìn ra xa xa, xa xôi, vào
tương lai; có mục tiêu, điều không tưởng, thành phố vàng son, Shambala - ở đó.
Và bạn phải đạt tới, cho nên bạn chạy. Bạn đi đâu? Bạn chạy từ đâu? Bạn chạy vì
cái gì? Shambala là ở đây bây giờ, điều không tưởng đã xảy ra.
Jesus
nói với các đệ tử của mình, “Các ông đang đợi ai? Ta ở đây cơ mà!” Thậm chí đệ
tử của ông ấy cũng hỏi, “Khi nào thì chúa cứu thế tới? Khi nào?” - bởi vì người
Do Thái đã chờ đợi từ hàng thế kỉ việc tới của chúa cứu thế và khi ông ấy tới,
họ lại không sẵn sàng đón nhận ông ấy. Họ vẫn còn chờ đợi. Và Jesus đã tới và họ
vẫn còn chờ đợi. Và thậm chí khi Jesus không có đó, nhiều Jesus khác đã có đó,
và họ bao giờ cũng tới.
Thượng
đế bao giờ cũng là đầy tràn. Đôi khi đó là một Mohammed, đôi khi đó là một
Jesus, đôi khi đó là một Phật, đôi khi đó là một Tăng Xán, một Trang Tử. Ngài
đang tràn ngập, ngài đang rơi xuống liên tục, ngài không thể làm bất kì điều gì
về nó được! Ngài không phải là kẻ keo kiệt.
Nhưng
người Ki tô giáo nói ngài chỉ có một con trai duy nhất. Ngài bất lực chăng?
Ngài đã bị bất lực sau khi Jesus được sinh ra sao? Điều này dường như là ngớ ngẩn
- ‘đứa con duy nhất’. Điều đó là không thể được, nếu không thì Thượng đế của bạn
không phải là Thượng đế - chẳng đáng gì.
Người
Mô ha mét giáo nói chỉ có duy nhất một nhà tiên tri. Mohammed là người cuối
cùng, nhà tiên tri cuối cùng. Tại sao lại cuối cùng? Thượng đế của bạn chết
sao? Ngài không thể nào gửi bất kì thông điệp nào tốt hơn sao? Ngài không thể cải
tiến tốt hơn sao? Ngài không còn là đấng sáng tạo nữa sao? - bởi vì tính sáng tạo
bao giờ cũng có nghĩa là tự siêu việt lên, bao giờ cũng là siêu việt.
Hoạ
sĩ cứ vẽ và bao giờ cũng siêu việt lên trên bản thân mình.
Ai
đó hỏi Van Gogh, “Bức vẽ nào của ông là đẹp nhất?”
Ông
ấy nói, “Cái mà tôi đang vẽ bây giờ.”
Vài
ngày sau đó người này lại hỏi. Van Gogh nói, “Tôi đã bảo anh rồi. Cái này!” và
ông ấy đang vẽ bức vẽ khác. “Cái mà tôi đang vẽ bây giờ là cái đẹp nhất.”
Thượng
đế là việc tràn ngập, tràn ngập vô hạn. Khi Mohammed tới, thì Mohammed là tốt
nhất; khi Phật tới, thì Phật là tốt nhất. Thực sự, ngài chưa bao giờ tạo ra bất
kì cái gì cũ. Ngài bao giờ cũng tạo ra cái tốt nhất, vô song.
Nhưng
mọi người cứ chờ đợi hoài. Họ bỏ lỡ sứ giả ngay cửa ra vào bởi vì mắt họ không
có đó, mắt họ đang nhắm tới nơi không tưởng, đâu đó khác. Họ không có đó, họ
không ở nhà. Thượng đế tới với bạn nhiều lần, và trở về nhiều lần bởi vì bạn
không có đó. Bạn chưa bao giờ ở bất kì nơi nào bạn đang ở. Còn ngài gõ cửa ở
đó, nhưng bạn lại không có đó.
Để
điều đó là việc lo nghĩ của ngài, đừng lo nghĩ - bạn đơn giản vẫn còn không lo
nghĩ. Và đây là hai tình huống: hoặc là bạn lo nghĩ hoặc là bạn cực lạc, và cả
hai không thể cùng tồn tại được. Nếu bạn cực lạc, bạn cực lạc một cách điên
khùng. Nếu bạn lo nghĩ, bạn lo nghĩ một cách điên khùng. Có hai kiểu người
điên: bệnh điên bắt nguồn từ lo nghĩ và bệnh điên bắt nguồn từ bản thể, tràn ngập
bản thể.
Chọn
lựa là của bạn. Hoặc bạn sẽ là người điên lo nghĩ, nằm trên giường nhà tâm thần
nào đó, hoặc bạn có thể thành người điên về Thượng đế, như Thánh Francis hay
Tăng Xán. Thế thì toàn bộ cuộc sống của bạn trở thành điệu vũ, niềm cực lạc vô
hạn, niềm phúc lạc cứ tiếp diễn mãi, và cứ tăng lên, tăng lên, cứ tăng mãi...
không có kết thúc cho nó. Nó bắt đầu, nó không bao giờ kết thúc.
Để
cho mọi thứ theo đường riêng của chúng và sẽ không có việc tới lẫn việc đi.
Ân
huệ vô hạn có đó; không tới, không đi. Im lặng vô hạn; không tới, không đi.
Nhưng để mọi thứ theo cách riêng của chúng - bạn không bước vào con đường đó, bạn
không cố gắng thay đổi cái gì.
Điều
này là rất khó cho tâm trí hiểu, bởi vì tâm trí thích thay đổi: nếu bạn là tội
nhân, làm sao trở thành thánh nhân; nếu bạn xấu làm sao trở thành đẹp; nếu bạn
tồi làm sao trở thành tốt.
Tâm
trí cứ thay đổi, cố gắng thay đổi, và tâm trí kêu gọi bởi vì dường như là,
“Đúng đấy, mình có thể tốt hơn, cho nên thử thay đổi.” Và thế rồi bạn không thể
nào làm tốt hơn được, thế rồi bạn bị mắc kẹt - bởi vì bạn đã tốt hơn rồi! Điều
duy nhất là làm sao dừng việc lo nghĩ lại và làm sao bắt đầu sống. Là người sống
đi, chỉ để mọi thứ hiện hữu theo cách riêng của chúng.
Chấp
nhận! Bạn là ai mà lo nghĩ? Bạn được sinh ra - không ai hỏi bạn liệu bạn có muốn
được sinh ra hay không. Nếu không thì bạn sẽ bị mắc kẹt ở đó, bởi vì bạn không
thể nào quyết định được điều gì. Bạn do dự.
Nếu
mà bạn được hỏi, nếu như Thượng đế có đó để hỏi bạn - ngài không bao giờ phạm
phải sai lầm đó bởi vì ngài biết rằng bạn sẽ bị mắc kẹt ở đó, vĩnh viễn - bạn sẽ
không có khả năng quyết định liệu nên được sinh ra hay không. Ngài đột nhiên
ném bạn vào mà không hỏi sự chấp nhận của bạn, nếu không thì bạn đã không có đó
rồi. Và nếu ngài hỏi về cái chết của bạn, bạn sẽ lại bị mắc kẹt. Ngài chưa bao
giờ hỏi, ngài đơn giản đem bạn đi. Ngài biết bạn rõ lắm: bạn không thể quyết định
được.
Nếu
ngài tới và hỏi, “Khi nào con muốn chết?” liệu bạn có khả năng quyết định được
không? Sáng thứ bảy chăng? Hay chủ nhật? Không! Chỉ có bẩy ngày, và bạn sẽ
không có khả năng quyết định. Ngài phải tới mà không hỏi bạn.
Khi
cuộc sống xảy ra không có bạn - sinh xảy ra, tử xảy ra, yêu xảy ra không có bạn
- thế thì tại sao bạn phải lo nghĩ? Dù bất kì ai là ngọn nguồn, nếu ngài có thể
cho bạn việc sinh, nếu ngài có thể cho bạn việc tử, nếu ngài có thể tạo ra và
không tạo ra, thế thì cứ để tất cả mọi lo nghĩ là của ngài. Bạn tận hưởng,
trong khi bạn hiện hữu. Và nếu bạn có thể tận hưởng trong khi bạn hiện hữu, bỗng
nhiên bạn biết: đây là cội nguồn. Bạn đã chạm tới cuộc sống vô hạn.
Jesus
nói, “Ta ở đây để dạy các ông về cuộc sống thừa thãi, giầu có vô hạn.” Và cách
thức là để mọi thứ hiện hữu. Bạn không đi vào trong nó, bạn không đi vào theo
cách của riêng bạn. Để cho Đạo của bạn tuôn chảy, để cho bản tính của bạn di
chuyển... dù bất kì đâu nó đi tới?
Tuân
theo bản tính của mọi thứ (bản tính riêng của ông), và ông sẽ bước đi một cách
tự do và không rối loạn.
Khi
ý nghĩ là trong tù túng, chân lí bị che khuất, vì mọi thứ u ám và không rõ
ràng, và việc thực hành đánh giá nặng nề chỉ đem lại phiền phức và chán ngắt.
ích
lợi gì có thể đưa ra được từ phân biệt và tách biệt?
Khi
bạn tràn đầy với ý nghĩ, tâm trí bị mờ đi, cái nhìn của bạn không rõ ràng.
Nhưng phải làm gì? Ý nghĩ có đó. Để chúng đấy. Bạn không bận tâm! Để chúng đấy
- bạn không dính líu với chúng. Chúng di chuyển theo ý riêng của chúng, cứ để
chúng di chuyển. Sao bạn phải dính líu vào và quấy rối chúng? Chúng tuôn chảy
như dòng suối - để cho chúng tuôn chảy. Bạn ngồi trên bờ và nghỉ ngơi.
Bạn
nói với ý nghĩ của mình, “Thôi được, nếu mây trong bầu trời, cây cối và dòng
sông trên đất, thế thì tại sao lại không có ý nghĩ trong tâm trí?” Chấp nhận
chúng đi! Được thôi! Nếu bạn chấp nhận và nói được, bạn sẽ cảm thấy thay đổi bất
thần, bởi vì năng lượng của bạn là cần cho chúng di chuyển.
Và
nếu bạn không bận tâm, dần dần năng lượng này tự nó rút lui. Chúng trở nên ngày
càng ít đi. Thế rồi một khoảnh khắc tới khi ý nghĩ chỉ tới khi chúng được cần tới.
Ý nghĩ không phải là gánh nặng. Ý nghĩ không cần thiết mới là gánh nặng, chúng
tạo ra cái nhìn mờ ảo của bạn. Cái mờ ảo tới bởi ý nghĩ không cần thiết.
Khi
bạn muốn di chuyển, bạn dùng chân mình, khi bạn muốn nghĩ bạn dùng ý nghĩ của
mình, khi bạn muốn trao đổi, bạn dùng tâm trí mình. Nhưng khi bạn đang ngồi dưới
gốc cây, sao cứ rung đùi? Bạn sẽ có vẻ điên khùng. Nhưng tâm trí cứ di chuyển.
Tâm
trí là một chức năng, và chức năng thì có ích vào đúng lúc. Khi nó được cần tới
thì tâm trí bắt đầu vận hành. Tôi đang nói với bạn: tâm trí đang vận hành, nếu
không làm sao tôi có thể nói với bạn được? Tăng Xán nói điều gì đó, làm sao ông
ấy có thể nói điều đó nếu không có tâm trí? Nhưng khoảnh khắc tôi dừng nói, chức
năng này bị tắt đi, thế thì không có tâm trí - cũng như không có chân, bởi vì
khi chúng không di chuyển thì chúng không có đó.
Khi
bạn cảm thấy đói, bạn ăn. Khi bạn muốn trao đổi, bạn dùng ý nghĩ. Khi không đói
bạn không ăn nữa. Nhưng có những người cứ ăn kẹo cao su, có người cứ hút thuốc;
cho nên kẹo cao su và thuốc lá, chúng chỉ là những thứ thay thế cho thức ăn. Họ
thích ăn liên tục, nhưng điều đó là không thể được bởi vì thân thể sẽ không
dung thứ điều đó, cho nên họ phải làm điều gì đó với cái mồm. Họ sẽ nhai kẹo
cao su hay họ nhai trầu, nhai thuốc lá, hay làm điều gì đó. Hay, nếu họ không
thể làm cái gì...
Chẳng
hạn, trong quá khứ đàn bà trên khắp thế giới chưa bao giờ được phép làm những
điều xuẩn ngốc mà đàn ông được phép làm. Họ không được phép hút thuốc lá, họ
không được phép nhai kẹo cao su hay những thứ như thế. Chúng là không tốt và
không duyên dáng. Cho nên họ đã làm gì? Họ bắt đầu nói. Đó là lí do tại sao con
gái nói nhiều hơn, bởi vì vật thay thế là cần thiết. Cái mồm phải tiếp tục: họ
bắt đầu nói.
Bạn
không thể nào tìm thấy hai người phụ nữ ngồi đấy mà không nói với nhau - trừ
phi họ là phụ nữ Anh, người không phải là phụ nữ chút nào. Quá nhiều điều bị
kìm nén trong họ, họ đã trở thành giống như người mất hồn. Nếu không thì đàn bà
huyên thuyên, giống như chim trên cây, chúng huyên thuyên. Mới hôm nọ có vài phụ
nữ làm việc ở đây trong vườn. Cả ngày họ huyên thuyên - cả ngày! Điều đó không
thể có mục đích bởi vì chẳng có gì cả... nhưng họ cứ huyên thuyên. Chỉ cái mồm
muốn ăn liên tục.
Bạn
thấy mọi người ngồi trong rạp hát. Họ sẽ cứ rung đùi. Tại sao họ lại ngồi đó? Họ
nên đi ra ngoài và bước chứ! Họ đang làm cả hai. Họ không thể ngồi im lặng được.
Và điều này là điều đang xảy ra cho tâm trí bạn.
Tâm
trí trong bản thân nó là tốt. Mọi thứ đều tốt trong bản thân nó, trong vị trí của
nó. Thế thì mọi thứ đều vừa vặn. Chiếc giầy vừa khít khi mọi thứ vào đúng chỗ của
nó. Khi tâm trí được cần tới, dùng nó; khi nó không cần tới nữa, đẩy nó sang
bên. Bạn vẫn còn là người chủ và mọi thứ đều là một chức năng.
Nhưng
tâm trí đã chiếm quyền. Bất kì điều gì bạn làm, nó cứ tiếp diễn mãi - dường như
bạn không thể tắt chiếc máy thu thanh đi được, cái nút bị vỡ. Nó vẫn cứ bật
mãi. Bạn đang ngủ và chiếc máy thu thanh cứ nói mãi. Bạn đang nghỉ, bạn đang
ăn, bạn đang làm tình, và chiếc máy thu thanh cứ nói mãi. Và bạn phải chịu đựng
nó liên tục. Dần dần, bạn trở nên quên mất sự kiện là chiếc máy thu thanh đang
bật; bạn đơn giản không nghe.
Đó
là điều đã xảy ra cho tâm trí bạn. Nó cứ tiếp diễn mãi; bạn không biết nút tắt
nó ở đâu cả. Cho nên bạn không nghe, bạn đơn giản chịu đựng nó, quên lãng nó. Bạn
coi nó là điều dĩ nhiên, dường như nó sẽ là như vậy.
Điều
này không phải như vậy, nếu không thì vị Phật không thể xảy ra được. Và khi tôi
nói điều này, tôi nói nó qua kinh nghiệm của riêng mình: nó không phải là như vậy.
Cái nút có thể được thay thế. Đó là tất cả những gì mà các cách thiền làm.
Chúng không dẫn bạn tới chứng ngộ, chúng đơn giản thay thế cái nút không có đó,
hay bị vỡ, hay bị kẹt, hay nó vẫn có đó nhưng bạn không biết cách dùng nó.
Cách
thiền là kĩ thuật, và kĩ thuật có thể có ích chỉ với chức năng nào đó, không phải
là bản thể bạn. Cho nên không cách thiền nào dẫn bạn trực tiếp tới bản thể
mình, nó đơn giản sửa chữa chức năng của bạn. Chiếc giầy vừa khít và bạn được
chứng ngộ.
Trang
Tử nói đúng: “Giầy khít, quên chân.” Khi mọi chức năng vừa khít, thân thể bị
quên lãng; khi mọi chức năng vừa khít, thế giới của hình dáng này không còn nữa.
Bạn đã chứng ngộ! Bỗng nhiên mọi thứ đều bừng sáng như nó vốn thế.
Nếu
ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất thì đừng không thích ngay cả thế giới của
giác quan và ý tưởng.
Điều
này thật hay! Ông ấy nói, đừng không thích ngay cả thế giới của giác quan và ý
tưởng.
Có
hai kiểu người. Một kiểu người cứ tranh đấu với giác quan: làm sao giết chết
thân thể, làm sao không tận hưởng qua thân thể, không rơi vào tình yêu, không
ăn của ngon. Họ tranh đấu với các giác quan của mình, họ trở thành các nhà khổ
hạnh lớn. Về cơ bản họ là kẻ tự bạo, họ tận hưởng việc tự làm què quặt mình.
Nhưng xã hội kính trọng họ, và kính trọng trở thành cám dỗ.
Họ
được coi là những người vĩ đại bởi vì họ không quan tâm tới các giác quan. Và họ
không thể là vĩ đại được, bởi vì các giác quan là cánh cửa để gặp cái vô hạn
bao quanh bạn. Các giác quan là những cánh cửa; từ những cánh cửa này cái vô hạn
đi vào bạn và bạn đi vào cái vô hạn.
Họ
đóng lại những cánh cửa của mình. Thế thì nhà họ, thân thể họ, trở thành nhà
tù, và họ khổ. Và họ càng khổ, họ lại càng được kính trọng và tôn thờ bởi vì mọi
người nghĩ họ đã làm điều gì đó huyền bí, họ đã vượt ra ngoài thân thể.
Không
cần phải vượt ra ngoài thân thể. Điều duy nhất là: thân thể nên vận hành cho phải,
cho hoàn hảo. Điều đó là nghệ thuật, nó không phải là khổ hạnh. Nó không phải
là khổ hạnh; bạn không tranh đấu với nó, bạn đơn giản hiểu nó. Và thân thể trí
huệ thế, trí huệ hơn tâm trí bạn, nhớ lấy, bởi vì thân thể đã tồn tại lâu hơn
tâm trí. Tâm trí là kẻ mới tới, chỉ là đứa trẻ.
Thân
thể rất cổ đại, rất, rất cổ đại. Bởi vì bạn đã di chuyển có thời như tảng đá;
thân thể đã có đó, tâm trí còn ngủ say. Thế rồi bạn trở thành cây; thân thể đã
có đó, với tất cả mầu lục và hoa của nó. Tâm trí vẫn còn trong giấc ngủ say,
không ngủ như trong đất đá nhưng vẫn là ngủ. Bạn trở thành con vật, con hổ,
thân thể đã sống động thế với năng lượng, nhưng tâm trí còn chưa vận hành. Bạn
đã trở thành con chim, bạn trở thành con người... Thân thể đã vận hành trong
hàng triệu năm.
Thân
thể đã tích luỹ nhiều trí huệ, thân thể rất trí huệ. Cho nên nếu bạn ăn quá nhiều,
thân thể nói, “Dừng lại!” Tâm trí không trí huệ được đến thế. Tâm trí
nói, “Hương vị này ngon lắm - ăn thêm chút nữa.” Và nếu bạn nghe lời tâm trí,
thế thì tâm trí trở nên phá hoại thân thể, theo cách này hay cách khác. Nếu bạn
nghe tâm trí, ban đầu nó sẽ nói, “Ăn nữa đi,” bởi vì tâm trí ngu xuẩn, trẻ con.
Nó không biết nó đang nói gì. Nó là kẻ mới tới, nó không có học. Nó không trí
huệ, nó là kẻ ngu xuẩn. Lắng nghe thân thể đi. Khi thân thể nói, “Đói rồi,” thì
ăn. Khi thân thể nói, “Dừng lại,” thì dừng.
Nếu
bạn nghe theo tâm trí, cũng dường như là đứa trẻ nhỏ đang dẫn ông già đi - họ cả
hai sẽ ngã xuống mương. Và nếu bạn lắng nghe tâm trí thế thì ban đầu bạn sẽ
dính líu quá nhiều vào các giác quan, và thế rồi bạn sẽ phát chán ngán. Và mọi
giác quan sẽ mang đến cho bạn khổ sở, và mọi giác quan sẽ đem đến cho bạn nhiều
lo âu, xung đột, đau đớn.
Nếu
bạn ăn quá nhiều, sẽ có đau bụng và sẽ nôn mửa, và cả thân thể bị rối loạn. Thế
thì tâm trí nói, “Ăn là xấu, cho nên phải nhịn ăn” Và nhịn ăn cũng nguy hiểm. Nếu
bạn lắng nghe thân thể mình, nó sẽ không bao giờ ăn quá mức, nó sẽ không bao giờ
ăn thiếu mức - nó sẽ đơn giản tuân theo Đạo.
Một
vài nhà khoa học đã làm việc trên vấn đề này và họ đã phát hiện ra một hiện tượng
rất hay: trẻ nhỏ, chúng ăn bất kì khi nào chúng cảm thấy đói, chúng ngủ bất kì
khi nào chúng cảm thấy giấc ngủ tới - chúng lắng nghe thân thể mình. Nhưng bố mẹ,
họ quấy rối chúng, họ cứ ép buộc: bây giờ là giờ ăn tối, hay giờ ăn trưa, hay
thế này thế nọ, hay giờ đi ngủ - làm đi! Họ không cho phép thân thể mình.
Cho
nên một người thực nghiệm đã thử bỏ trẻ con theo ý chúng. Người đó làm việc với
hai mươi nhăm đứa trẻ. Chúng không bị bắt buộc khi nào phải đi ngủ, chúng không
bị bắt buộc khi nào phải dậy. Chúng không bị bắt buộc chút nào trong sáu tháng.
Và một hiểu biết rất sâu sắc đã tới.
Chúng
ngủ ngon. Chúng có ít mơ hơn, không ác mộng, bởi vì ác mộng tới thông qua bố mẹ,
người bắt buộc chúng. Chúng ăn ngon, nhưng không bao giờ quá nhiều - không bao
giờ ít hơn cần thiết, không bao giờ nhiều hơn cần thiết. Chúng hưởng thú việc
ăn và đôi khi chúng sẽ không ăn chút nào. Khi thân thể không cảm thấy cần ăn,
chúng sẽ không ăn, và chúng không bao giờ bị ốm bởi vì ăn.
Và
một điều nữa không ai đã từng hoài nghi lại đưa tới hiểu biết, và đó là điều
huyền bí. Chỉ Tăng Xán mới có thể hiểu, hay Lão Tử hay Trang Tử, bởi vì họ là
những bậc thầy về Đạo. Đây là một khám phá như vậy!
Họ
đã đi tới hiểu ra rằng nếu đứa trẻ ốm, thế thì nó sẽ không ăn những thức ăn đặc
biệt. Thế rồi họ cố gắng hiểu tại sao nó lại không ăn những thức ăn đó. Các thức
ăn này được phân tích ra và người ta tìm thấy rằng với bệnh đó, những thức ăn
này là nguy hiểm. Làm sao đứa trẻ quyết định được? Chỉ là thân thể.
Và
khi đứa trẻ lớn lên, bất kì thứ gì cần cho sự phát triển của nó thì nó sẽ ăn
nhiều thứ ấy. Thế rồi họ phân tích và họ thấy rằng những chất đó là có ích. Và
thức ăn này sẽ thay đổi, bởi vì nhu cầu đã thay đổi. Hôm nay đứa trẻ ăn cái gì
đó và cũng đứa trẻ đó ngày hôm sau sẽ không ăn cái đó. Và các nhà khoa học cảm
thấy rằng có trí huệ thân thể.
Nếu
bạn cho phép thân thể có tiếng nói của nó, bạn đang đi trên con đường phải đấy,
Đạo Lớn đấy. Và điều này cũng không chỉ với thức ăn thôi, điều này cũng là như
vậy với toàn bộ cuộc sống. Dục của bạn đi sai bởi vì tâm trí, dạ dầy bạn đi sai
bởi vì tâm trí bạn. Bạn can thiệp vào thân thể. Đừng can thiệp! Ngay cả nếu bạn
có thể làm điều đó trong ba tháng, thì cũng đừng can thiệp. Và bỗng nhiên bạn sẽ
trở nên lành mạnh thế, và mạnh khoẻ sẽ giáng xuống bạn. Mọi thứ đều cảm thấy tốt,
đôi giầy vừa vặn. Nhưng tâm trí lại là vấn đề.
Tâm
trí có chức năng riêng của nó; tức là, cách lập quan hệ với người khác, cách đi
vào trong thế giới này nơi có biết bao người đang sống, cách lái xe, cách tuân
theo các qui tắc và luật lệ giao thông, cách không tạo ra nguy hiểm cho người
khác hay cho chính mình, cách nhìn lên trước và lập kế hoạch. Tâm trí giống như
chiếc rada, nó nhìn lên trước - nơi tới, cách tới - nhưng cơ sở vẫn còn là thân
thể.
Những
người đang chống lại thân thể và làm què quặt các giác quan của mình sẽ bỏ lỡ
chứng ngộ của mình trong thời kì lâu hơn những người biết lắng nghe giác quan
mình và tuân theo lời khuyên của chúng.
Nếu
bạn lắng nghe các giác quan, bạn trở thành đơn giản. Tất nhiên, không ai định
kính trọng bạn bởi vì họ sẽ nói, “Người này là người theo giác quan.” Và người
theo giác quan lại còn sống động hơn là người không theo giác quan. Nhưng không
ai quan tâm tới cuộc sống; mọi người chỉ quan tâm tới cái đã chết để được tôn
thờ.
Đừng
yêu cầu kính trọng từ mọi người, nếu không bạn sẽ đi lạc lối. Và một khoảnh khắc
tới khi mọi người có thể kính trọng bạn, nhưng bạn lại không thể kính trọng bản
thân mình bởi vì bạn hoàn toàn lạc lối. Chẳng cái gì vừa vặn cả, mọi thứ đều đi
sai.
Lắng
nghe thân thể - bởi vì bạn ở đây để tận hưởng khoảnh khắc này, khoảnh khắc được
trao cho bạn, khoảnh khắc ân huệ này, điều tuyệt vời này mà đã xảy ra cho
bạn. Bạn sống động, có ý thức, và một thế giới bao la biết bao!
Con
người là điều kì diệu trên hành tinh nhỏ bé này - rất, rất nhỏ bé, tí hon! Mặt
trời còn lớn gấp sáu mươi nghìn lần trái đất, và mặt trời này cũng chỉ là loại
xoàng thôi. Có những mặt trời gấp hàng triệu lần thế này, và có hàng triệu mặt
trời và hàng triệu thế giới và vũ trụ. Và mãi cho tới nay dường như là, với
khoa học hiện tại, cuộc sống và ý thức mới xảy ra chỉ trên trái đất này. Trái đất
này được ân huệ.
Bạn
không biết bạn đã đạt được cái gì. Nếu bạn cảm thấy điều bạn đã đạt được, bạn sẽ
đơn giản biết ơn và bạn sẽ không đòi hỏi gì thêm nữa. Bạn có thể đã từng là tảng
đá và bạn có thể đã không làm điều gì về nó cả. Bạn đang là con người - và bạn
đau khổ, và bạn lo nghĩ, và bạn đang bỏ lỡ toàn bộ vấn đề. Tận hưởng khoảnh khắc
này đi bởi vì điều này có thể không tới nữa.
Đó
là điều người Hindu ngụ ý: họ nói bạn có thể trở thành tảng đá lần nữa. Nếu bạn
không tận hưởng và không trưởng thành trong nó, bạn sẽ sa ngã. Bạn có thể trở
thành con vật lần nữa. Đây là ý nghĩa: bao giờ cũng nhớ rằng cực đỉnh này của
tâm thức là đỉnh cao thế - nếu bạn không tận hưởng và trở thành tích hợp vào
trong nó, bạn sẽ sa ngã.
Gurdjieff
hay nói rằng bạn vẫn còn chưa có linh hồn; cuộc sống chỉ là cơ hội để đạt tới
nó, để trở thành linh hồn. Đừng bỏ phí hoài thời gian và năng lượng, bởi vì nếu
bạn chết đi mà còn chưa kết tinh lại, bạn đơn giản biến mất. Và ai mà biết được
khi nào cơ hội này sẽ xảy ra lần nữa - hay không xảy ra? Chẳng ai có thể biết
được, không người nào có thể nói điều gì về nó cả.
Nhiều
nhất chỉ có thể nói là: khoảnh khắc này, cơ hội này đang có đó cho bạn. Nếu bạn
tận hưởng nó, nó sẽ trở nên kết tinh lại hơn nữa - nếu bạn cảm thấy cực lạc về
nó và biết ơn. Nhớ lấy, biết ơn và không cần gì thêm nữa. Tất cả những cái bạn
có là quá nhiều rồi, nó là quá nhiều không thể biết ơn và cám ơn hết được. Đừng
đòi hỏi thêm nữa từ sự tồn tại. Bạn đơn giản cứ tận hưởng cái đã được trao cho
bạn. Và bạn càng tận hưởng nhiều thì lại càng nhiều điều được trao cho bạn.
Jesus
nói một câu rất nghịch lí: “Nếu ông có nhiều, thì lại càng nhiều thứ sẽ được
trao cho ông, và nếu ông không có gì, thì thậm chí cái mà ông có cũng sẽ bị lấy
đi khỏi ông.” Dường như có vẻ rất chống cộng. Dường như là ngớ ngẩn. Cái kiểu
toán học gì thế này? “Nếu ông có nhiều, thì lại càng nhiều thứ sẽ được trao cho
ông, và nếu ông không có gì, thì thậm chí cái mà ông có cũng sẽ bị lấy đi khỏi
ông.” Dường như là ủng hộ người giầu và chống lại người nghèo.
Điều
đó chẳng liên quan gì tới kinh tế thông thường - đó là kinh tế tối thượng của
cuộc sống. Chỉ những người có mới được thêm, bởi vì bạn càng tận hưởng nó nhiều
thì nó càng phát triển thêm. Cuộc sống phát triển qua tận hưởng. Niềm vui là lời
kinh.
Vui
sướng, biết ơn, với bất kì cái gì bạn có đi. Bất kì cái gì! Cực lạc về nó, và
nhiều thứ mở ra. Và nhiều thứ rơi xuống bạn, bạn trở nên có khả năng được cho
thêm nhiều phúc lạc. Người không biết ơn sẽ đánh mất bất kì cái gì mình đang
có. Người biết ơn thì toàn bộ sự tồn tại giúp cho người đó trưởng thành thêm, bởi
vì người ấy xứng đáng và người ấy đang hiểu cái mà người ấy đã nhận được.
Yêu
nhiều hơn, và nhiều tình yêu hơn sẽ tới với bạn. An bình hơn, và nhiều an bình
nữa sẽ tới với bạn. Cho nhiều hơn, và bạn sẽ có nhiều hơn để cho. Chia sẻ, và bản
thể bạn tăng lên.
Nhưng
bạn chưa bao giờ cho cả, bạn chưa bao giờ yêu, bạn chưa bao giờ chia sẻ. Trong
thực tế, bạn thậm chí còn không biết rằng bạn đã nhận được cái gì. Bạn đơn giản
chờ đợi rằng điều gì đó sắp xảy ra ở đâu đó. Nó đã xảy ra rồi đấy! Chỉ nhìn vào
nó thôi - bạn mang kho báu đó. Và bạn chưa bao giờ cho bởi vì bạn không biết nó
đã xảy ra cho bạn, và bạn không biết rằng việc cho sẽ trở thành sự trưởng
thành.
Chuyện
xảy ra trong cộng đồng Do Thái: một thánh nhân sắp chết. Ông ấy là một người
nghèo, nhưng rất, rất giầu có, giầu trong bản thể ông ấy, giầu trong niềm cực lạc
của ông ấy. Ông ấy là nhà huyền môn.
Và
cả cộng đồng đều quan tâm. Mọi kiểu bác sĩ đều được mời tới nhưng chẳng làm được
gì cả, và cái chết đang tới ngày một gần vào mọi khoảnh khắc. Thế rồi cả cộng đồng
tụ tập lại để làm điều cuối cùng - để cầu nguyện. Nhưng dường như là thậm chí
điều đó cũng không tác dụng.
Cho
nên giáo sĩ nói, “Bây giờ chúng ta chỉ làm một việc thôi, và Thượng đế sẽ chẳng
ích gì chừng nào mà chúng ta chưa làm điều đó. Chúng ta nên chia sẻ cuộc sống của
mình. Cho nên các vị nên cho đi vài ngày, vài năm trong cuộc sống của các vị
cho thánh nhân sắp chết này.” Thế là mọi người đều xung phong, mọi người yêu mến
ông ấy.
Một
người nói, “Năm năm,” người khác nói, “Một năm.” Ai đó nói, “Một tháng.” Ai đó
khác lại nói, “Một ngày.” Một kẻ keo kiệt nói, “Một phút.” Nhưng thậm chí điều
đó - thậm chí điều đó, nghĩ xem, chớ cười - thậm chí một phút cuộc đời cũng
không phải là điều nhỏ đâu, không phải là thứ nhỏ đâu. Khi bạn sắp chết, bạn sẽ
bỏ lỡ thậm chí đến một phút đó.
Thế
rồi Mulla Nasruddin, người cũng có đó, xung phong. Anh ta không phải là người
Do Thái nhưng anh ta cũng yêu nhà huyền môn đó. Và anh ta nói, “Hai mươi năm!”
Không
ai có thể tin được vào điều đó. Một người Do Thái ngồi ngay sau, kéo chân anh
ta và nói, “Anh làm gì thế, Nasruddin? Anh có phát rồ không đấy? Những hai mươi
năm! Anh ngụ ý gì? Quá nhiều! Anh có điên không đấy? Mà anh thậm chí không phải
là người Do Thái!”
Nasruddin
nói, “Từ cuộc sống của vợ tôi!”
Không
ai sẵn sàng chia sẻ điều gì cả. Và chừng nào bạn còn chưa chia sẻ, bạn sẽ không
nhận được thêm, bởi vì bạn không trở nên có khả năng về điều đó. Bạn không xứng
với điều đó. Đòi hỏi, và bạn sẽ mất; cho đi và bạn sẽ được.
Cuộc
sống này, như nó hiện thế, đã là quá nhiều rồi. Cực lạc về nó đi, về những việc
nhỏ. Thậm chí thức ăn cũng nên trở thành thứ thiêng liêng. Thậm chí cái bắt tay
cũng nên trở thành lời cầu nguyện, nó nên là việc cho. Thậm chí ở cùng với mọi
người cũng nên trở thành phúc lạc sâu sắc - bởi vì điều đã xảy ra cho bạn thì
đã không xảy ra ở bất kì đâu khác. Tăng Xán nói:
Nếu
ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất đừng không thích ngay cả thế giới của
giác quan và ý tưởng.
Đừng
không thích thế giới của giác quan, và đừng không thích thế giới của ý tưởng, bởi
vì chúng nữa cũng đẹp theo quyền riêng của chúng. Nếu bạn không bị mắc vào
chúng, cái gì sai với ý tưởng? Nó cũng đẹp như hoa vậy. Tâm trí là tốt nếu nó ở
đúng chỗ của nó.
Gurdjieff
có một giáo huấn - và rất liên quan tới con người hiện đại - rằng tất cả các
trung tâm của chúng ta đều bị hoà lẫn nhau. Cái thuần khiết bị mất; mọi thứ xen
vào mọi thứ khác. Và ông ấy cũng phải. Khi bạn làm tình, tâm trí không có đó,
nhưng tâm trí cứ vận hành. Thực tế, bạn làm tình qua tâm trí, không qua trung
tâm dục.
Dục
không xấu, dục là đẹp theo quyền riêng của nó - việc nở hoa, chia sẻ sâu sắc, gặp
gỡ sâu sắc của hai người. Nhưng tâm trí cứ xen vào. Thế thì nó là xấu, bởi vì
tâm trí này là việc gây nhiễu loạn. Thế thì trung tâm dục sẽ lấy cách trả thù của
riêng nó. Bạn đang nghiên cứu Gita, Koran, Kinh Thánh, và dục cứ đi vào trong
tâm trí, bạn cứ nghĩ về dục. Nó phải là như vậy, bởi vì bạn đã làm nhiễu loạn
trung tâm dục, cho nên khi nào việc trả thù được tiến hành?
Nhìn
các biển quảng cáo mà xem. Nếu bạn phải bán cái gì đó, trước hết bạn phải làm
cho nó thành khêu gợi về dục. Dù cho bạn bán xe hơi - bạn phải đặt một phụ nữ
khoả thân cùng với nó; hay thuốc đánh răng - bạn phải tìm ra một phụ nữ khoả
thân. Mọi thứ! Dường như là thuốc đánh răng không phải là thứ thật, thứ thật là
người đàn bà khoả thân, là dục. Bạn bán xà phòng, và bạn phải thêm vào một thân
hình trần đẹp.
Tôi
đã từng nghe:
Một
người mẫu Italia, một phụ nữ, người đã làm việc trong nhiều năm như một người mẫu
cho quảng cáo xà phòng, có lần bà ta được hỏi, khi bà ta đã già và chẳng còn ai
quan tâm tới, “Kiểu xà phòng nào bà thực sự dùng?”
Bà
ấy nói, “Không kiểu nào cả, bởi vì mọi thứ xà phòng đều phá hoại sự mềm mại của
làn da. Tôi đơn giản dùng khăn ướt lau thân thể, đó là lí do tại sao nó lại đẹp
thế! Nhưng tôi phải giúp để quảng cáo mọi kiểu xà phòng, và họ đem bán.”
Khi
Mulla Nasruddin được một trăm tuổi tôi đã hỏi anh ta, “Nasruddin, bí mật sống
lâu của anh là gì?”
Anh
ta nói, “Đợi đã! Trong vòng bẩy ngày mọi sự sẽ được giải quyết, thế rồi tôi có
thể nói.”
Tôi
hỏi, “Vấn đề gì vậy? Phải giải quyết cái gì?”
Anh
ta nói, “Nhiều công ti theo đuổi tôi, cho nên luật sư của tôi đang giải quyết mọi
việc - vitamin nào có ích, thức ăn nào. Ngay bây giờ tôi không biết, nhưng nó sẽ
được giải quyết trong vòng một tuần và thế rồi mọi người sẽ biết.”
Ý
tưởng là đẹp trong bản thân chúng, chẳng có gì sai cả. Mọi thứ đều tốt nếu nó ở
đúng chỗ của nó, mọi thứ đều trở thành sai nếu nó bị đặt vào sai chỗ - thế thì
nó không bao giờ vừa.
Và
đó là vấn đề cho bạn: mọi thứ đều sai. Khi bạn làm tình, tâm trí đi vào. Khi bạn
thiền, dục đi vào. Khi bạn ăn, tâm trí đi vào. Khi bạn đi ngủ, thức ăn đi vào.
Mọi trung tâm đều hoà lẫn, trong hỗn loạn.
Để
cho mọi trung tâm được thuần khiết, và để cho mọi trung tâm vận hành theo quyền
riêng của nó, trong thời gian riêng của nó. Nó có thời gian riêng của nó và tâm
trạng của nó và mùa vụ của nó: đừng cho phép nó đi vào các trung tâm khác.
Và
bắt đầu từ tâm trí bởi vì đó là kẻ gây rối lớn, kẻ gây tiếng ồn lớn, và nó đi
vào trong lãnh thổ của mọi người, và nó muốn chi phối mọi thứ. Vứt bỏ chi phối
đó đi. Mọi giác quan nên thuần khiết và được tận hưởng theo quyền riêng của
chúng. Không cần tâm trí phải đi vào.
Thế
thì khi bạn tận hưởng tâm trí, không trung tâm nào can thiệp vào. Thế thì nó sẽ
không phải là vấn đề, bởi vì tất cả các trung tâm khác đều hồn nhiên. Tâm trí bạn
tinh ranh - còn bạn nghe đứa tinh ranh, và bạn không bao giờ nghe các giác quan
hồn nhiên. Tâm trí láu cá, tính toán. Tất cả các giác quan khác đều chỉ là hồn
nhiên và chúng không thể tranh đấu được với tâm trí bởi vì tâm trí là chính
khách lớn, và những giác quan kia là những người đơn giản. Dục là đơn giản còn
tâm trí cứ kết án. Trung tâm dục không thể nào làm được gì khác hơn điều này, rằng
năng lượng đi vào các kênh sai.
Tận
hưởng mọi giác quan theo quyền riêng của nó, và khi bạn đang tận hưởng nó, trở
thành nó đi - do vậy không năng lượng nào bị bỏ lại để đi sang đâu đó khác,
toàn bộ năng lượng đi vào trong nó. Không có tâm trí tại thời điểm đó, không có
thân thể tại thời điểm đó; bạn trở thành năng lượng dục. Khi bạn đói, trở thành
cơn đói, và ăn cứ như là mọi tế bào thân thể bạn đều đói và hấp thu thức ăn, và
để cho nó tận hưởng.
Và
khi bạn muốn nghĩ, thế thì ngồi dưới gốc cây, nhắm mắt lại - tận hưởng các ý
nghĩ. Chẳng có gì sai với ý nghĩ cả. Tận hưởng chúng như việc nở hoa, việc nở
hoa đẹp, bài thơ lớn theo quyền riêng của nó. Thế thì sáng tỏ tới, thế thì nước
của bạn không vẩn đục, thế thì bùn lắng đọng và bạn có thể thấy qua mọi thứ.
Nếu
ông muốn đi theo con đường Đạo duy nhất đừng không thích ngay cả thế giới của
giác quan và ý tưởng.
Quả
thực, chấp nhận chúng một cách đầy đủ là đồng nhất với chứng ngộ thực sự.
Nếu
bạn có thể chấp nhận đầy đủ bất kì cái gì bạn đang là, thì đây là chứng ngộ. Đừng
nghĩ rằng khi bạn trở nên chứng ngộ, bạn sẽ thấy ánh sáng và linh ảnh - tất cả
những điều này là vô nghĩa! Điều đó xảy ra trên con đường, nhưng nó chỉ là một
phần của tâm trí, không cái gì của điều tối thượng cả. Tất cả những ánh sáng và
kinh nghiệm của bạn đều đến qua tâm trí.
Năng
lượng đi vào trong thân thể; các giác quan tinh tế ẩn kín ở đó. Chúng trở nên
tích cực và bạn cảm thấy nhiều thứ. Chẳng có gì sai trong chúng cả, tận hưởng
đi, nhưng đừng nghĩ rằng đó là chứng ngộ.
Chứng
ngộ chỉ xảy ra trong khoảnh khắc không có phàn nàn trong bạn, khi mà bạn không
đi đâu cả, không ham muốn, không đánh giá. Bạn đơn giản tồn tại và với chấp thuận
toàn bộ. Khoảnh khắc này có chứng ngộ.
Chứng
ngộ là điều rất thông thường. Nó không là gì phi thường cả, nó không là gì đặc
biệt cả - bởi vì đặc biệt là việc tìm kiếm của bản ngã. Nó chỉ bình thường!
Không có yêu cầu, không khao khát về cái gì, không níu bám. Đơn giản, bạn hiện
hữu, và bạn hạnh phúc - hạnh phúc không nguyên nhân nào.
Nhớ
lấy điều này. Đây là khác biệt giữa hạnh phúc và phúc lạc. Hạnh phúc của bạn có
nguyên nhân. Đôi khi một người bạn tới và bạn hạnh phúc. Bạn sẽ hạnh phúc được
bao lâu với người bạn đó? Một vài khoảnh khắc - và thế rồi bạn sẽ hạnh phúc khi
người đó ra đi. Đây là kiểu hạnh phúc gì vậy? Nó có nguyên nhân, và nguyên nhân
biến mất. Chẳng chóng thì chầy bạn trở nên chán ngán và nó biến mất. Phúc lạc
là hạnh phúc không nguyên nhân. Đơn giản như bạn đang hiện hữu, bạn hạnh phúc.
Không có gì để nói về tại sao bạn lại hạnh phúc.
Nhìn
vào toàn bộ sự việc đi. Bạn chưa bao giờ nghĩ tại sao bạn khổ cả - bạn đơn giản
khổ. Bất kì khi nào bạn hạnh phúc, bạn bắt đầu nhìn, “Sao mình hạnh phúc?” Khổ
dường như là tự nhiên; hạnh phúc dường như là cái gì đó không tự nhiên đôi khi
mới xảy ra. Khổ là trạng thái của bạn còn hạnh phúc là khao khát của bạn.
Người
đã chứng ngộ đơn giản hạnh phúc, cũng như bạn đơn giản khổ. Đơn giản hạnh phúc!
và chẳng bao giờ khổ cả. Thậm chí đôi khi chiếc giầy bó chân, người ấy đơn giản
sửa nó lại cho vừa. Điều đó không phải là khổ, nó đơn giản là cái đau thể chất
- không thoải mái, nhưng không phải là khổ. Người ấy đơn giản so lại chân cho
đúng - người ấy đổi giầy, hay người ấy đi chân đất.
Không
thoải mái có thể xảy ra cho người chứng ngộ, nhưng không bao giờ khổ cả - bởi
vì làm sao khổ có thể xảy ra được? Khi không có nguyên nhân cho phúc lạc của
người đó, thì khổ là không thể có được. Không nguyên nhân, bạn không thể phá huỷ
nó. Không nguyên nhân, làm sao bạn có thể lấy nó đi được? Không nguyên nhân,
không có cái đối lập nó. Đây là ananda.
Người
Hindu có một từ, ‘ananda’: phúc lạp cực kì, phúc lạc không nguyên nhân, không bởi
lí do nào cả và không lí nào cả. Đó là lí do tại sao bất kì khi nào ai đó phúc
lạc thì thế giới sẽ coi người đó là điên. Họ sẽ hỏi, “Sao anh lại phúc lạc thế?
Sao anh lại cười?” cứ dường như cười là tội lỗi. Và nếu bạn nói, “Tôi chỉ cười
thôi. Việc tốt lành đến mức phải cười.” Họ không tài nào hiểu được. Với cái cười
của họ nữa, căng thẳng cũng cần phải có - và đây là cơ sở cho mọi chuyện cười.
Tại
sao bạn lại cười khi một câu chuyện cười được kể ra? Điều gì xảy ra trong bạn?
Chuyện cười đó đã làm gì? Nó tạo ra gay cấn. Câu chuyện cứ diễn ra, và bạn trở
nên ngày một gay cấn bên trong hơn, và bạn không thể nào hình dung ra được điều
gì sắp xảy ra. Thế rồi bỗng nhiên có một lối rẽ ngoặt, và sự việc xảy ra đến mức
bạn chẳng bao giờ ngờ rằng nó sẽ xảy ra.
Nếu
bạn có thể dự liệu, điều đó có nghĩa là nếu bạn biết chuyện cười này rồi, sẽ
không có tiếng cười nữa. Bạn đơn giản kể lại, còn câu chuyện cười thì thành tẻ
nhạt, bởi vì gay cấn không được tạo ra. Khi bạn không biết tới câu chuyện cười
này, gay cấn được tạo ra; bạn chờ đợi, bạn trở nên chăm chú - điều gì sẽ xảy ra
đây? Và thế rồi toàn bộ câu chuyện ngoặt đi theo cách mà bạn không thể ngờ được.
Gay cấn được xì ra, bạn cười. Cái cười đó là do gay cấn bị xì ra.
Tại
sao dục cho bạn thích thế? - bởi vì nó là sự căng thẳng. Bạn ăn, bạn thở, năng
lượng được tạo ra, và cuộc sống bao giờ cũng cho bạn nhiều hơn là bạn cần. Cuộc
sống là thừa thãi, cuộc sống là xa hoa, hoàn toàn xa xỉ. Nó chẳng bận tâm gì tới
nhu cầu của bạn cả, nó bao giờ cũng cho bạn nhiều hơn bạn cần.
Năng
lượng phụ đó tích luỹ trong thân thể bạn - đó là điều năng lượng dục là gì. Khi
nó tích luỹ, bạn thấy căng thẳng trong thân thể. Bây giờ căng thẳng đó phát
sinh và thế thì bạn phải xả nó ra. Khi căng thẳng được xả ra bạn cảm thấy sung
sướng, thảnh thơi; bạn có thể đi ngủ.
Nhưng
cái mẹo là ở sự căng thẳng. Cho nên nếu bạn làm tình quá nhiều và căng thẳng
không được tạo ra, thì mọi thứ thành tẻ nhạt - chuyện cười thành tẻ nhạt, không
có sung sướng. Nếu bạn làm tình quá nhiều, bạn sẽ chán ngán với nó, bởi vì nó
phụ thuộc không chỉ vào tình yêu, nó phụ thuộc vào căng thẳng có sẵn.
Nếu
bạn làm tình hàng ngày, năng lượng không tràn ngập. Thế thì sau khi làm tình,
thay vì sung sướng bạn sẽ khổ sở, thất vọng. Cực thích không thể xảy ra bởi vì
cực thích cần nhiều năng lượng hơn là thân thể cần. Nó tràn ngập, cho nên toàn
bộ thân thể rung động cùng nó.
Nhớ
lấy, trong xã hội kìm nén mọi người tận hưởng dục nhiều hơn, bởi vì thậm chí gặp
gỡ với vợ của riêng mình cũng là điều khó thế. Gần như là không thể nào gặp gỡ
với vợ người khác - có biết bao nhiêu rào chắn phải vượt qua để gặp gỡ vợ của
riêng mình!
Ở Ấn
Độ bạn không thể nào nhìn vợ mình lúc ban ngày. Một gia đình lớn thế, hàng trăm
người sống với nhau, ngủ với nhau. Đôi khi thậm chí với vợ mình, bạn cũng phải
thu xếp để làm tình. Điều đó là hay, hay theo một cách nào đó, bởi vì căng thẳng
cao đến độ có một cực đỉnh, và thế rồi có thung lũng của thảnh thơi.
Ở
phương Tây dục đã trở thành hoàn toàn tẻ nhạt. Bây giờ chẳng ai tận hưởng dục ở
phương Tây - có quá nhiều về nó. Trước khi tích tụ lại thì bạn đã ném đi năng
lượng. Trong toàn bộ cuộc sống của bạn đây là cách thức hạnh phúc xảy ra: tạo
ra căng thẳng, thế rồi thư thái nó.
Phúc
lạc không phải như vậy. Nó không nguyên nhân. Nó không phải là căng thẳng và xì
ra, nó không liên quan tới căng thẳng và thư thái chút nào - đơn giản là hạnh
phúc tới khi bạn cảm thấy vui vẻ với sự tồn tại, khi bạn cảm thấy bạn chấp nhận.
Khi bạn cảm thấy rằng bạn chấp nhận, bạn bỗng nhiên cảm thấy toàn bộ sự tồn tại
chấp nhận bạn. Thế thì bạn có thể ban phúc cho cái toàn thể, và cái toàn thể
ban phúc cho bạn. Điều đó không nguyên nhân. Nó không thể nào bị lấy đi được. Bạn
không thể làm cho tôi khổ được. Bạn có thể, nhiều nhất, làm cho tôi không thoải
mái, có thế thôi.
Không
tồn tại cái đối lập với phúc lạc, ananda. Nó tuyệt đối không nguyên nhân. Đó là
lí do tại sao nó có thể là vĩnh hằng. Bởi vì một điều có nguyên nhân thì không
thể nào vĩnh hằng được - khi nguyên nhân biến mất thì hiệu quả sẽ biến mất.
Quả
thực, việc chấp nhận chúng một cách đầy đủ là đồng nhất với việc chứng ngộ thực
sự.
Người
trí huệ cố gắng theo vô nỗ lực nhưng kẻ ngu xuẩn lại tự xiềng xích mình.
Tất
cả mọi mục tiêu của bạn đều trở thành xiềng xích bạn, chúng trở thành cầm tù, bạn
bị nhốt trong chúng. Và thế thì bạn đau khổ, và thế thì bạn hỏi, “Làm sao được
tự do?” Thoát ra khỏi các mục tiêu và bạn sẽ được tự do! Chẳng có gì khác hơn
phải làm cả. Đừng tạo ra mục tiêu, thế thì không có cầm tù.
Có
một pháp, chân lí, luật, không nhiều; phân biệt nẩy sinh từ nhu cầu níu bám của
người dốt nát.
Tìm
kiếm tâm trí với tâm trí phân biệt là sai lầm lớn nhất trong các sai lầm.
Bạn
đang làm gì khi bạn tạo ra mục tiêu? Ai tạo ra mục tiêu? Tâm trí tạo ra nó, và
thế rồi tâm trí tìm kiếm cách để đạt tới nó. Thế rồi tâm trí phát minh ra các
kĩ thuật, phương pháp, cách thức. Và thế rồi bạn tuân theo những cách thức và
phương pháp đó. Bạn đang làm gì? Bạn đang tuân theo tâm trí, bạn đang đi vòng
tròn.
Mục
tiêu do tâm trí tạo ra, phương tiện do tâm trí tạo ra, và tâm trí dẫn bạn đi.
Làm sao bạn đạt tới vô trí bằng tâm trí được?
Và
tâm trí là căng thẳng, bởi vì tâm trí không thể nào được thảnh thơi. Nó phụ thuộc
vào các phía đối lập. Nó nhất định cứ đi vào các cực đoan. Nó có thể kết án, nó
có thể ca ngợi, nhưng nó không thể nào chấp nhận một cách toàn bộ. Và toàn bộ mới
là mục tiêu - nó chỉ có thể tới qua chấp nhận.
Tâm
trí không thể nào chấp nhận được; nó có thể phủ nhận. Và khi nó phủ nhận, nó cảm
thấy rất thoải mái, bởi vì bản ngã: bạn là người phủ nhận. Khi nó chấp nhận, bản
ngã cảm thấy rất tồi tệ - bởi vì khi không có phủ nhận, không tranh đấu, không
xung đột, không đi đâu cả, bạn sẽ làm gì? Dường như chỉ ở đây và bây giờ là vô
dụng. Tại đâu đó khác phúc lạc đang xảy ra, và bạn đang làm gì ở đây?
Tôi
đã từng nghe:
Có
lần hai kẻ vô công rồi nghề đang nghỉ dưới gốc cây. Khung cảnh thật an bình và
đẹp đẽ. Một con suối đang sủi tăm ngay bên cạnh và làm gió mát thổi qua. Một
trong hai kẻ vô công rồi nghề nói với kẻ kia, “Ngay khoảnh khắc này, nếu một thằng
cha có năm mươi nghìn đô la, thì tớ cũng chẳng đổi chỗ cho nó.”
Kẻ
kia nói, “Và nếu nó một trăm nghìn đô la, thì sao?”
Kẻ
này nói, “Thế cũng không đổi.”
Kẻ
kia vẫn cứ nói, “Thế giả sử nó có một triệu đô la?”
Thế
là kẻ thứ nhất trở nên kích động. Anh ta ngồi dậy và nói, “Bây giờ thì khác.
Anh nói chuyện thực đấy chứ!”
Đây
là cách tâm trí diễn ra: tưởng tượng, mơ mộng - và mơ trở thành chuyện thực. Chẳng
có ai ở đó, nhưng bây giờ kích động có đấy.
Nghĩ
điều gì đó và ngay lập tức bạn bị kích động. Thậm chí đến bức tranh phụ nữ khoả
thân mà bạn cũng kích động; do đó mới có nhiều tranh ảnh khiêu dâm đến thế trên
thế giới. Nó chỉ là tranh ảnh mà thôi - đường nét và mầu sắc trên giấy, chẳng
gì khác cả. Không có ai, và bạn biết điều đó rõ lắm, nhưng bạn sẽ dấu bức tranh
này với người khác, và khi bạn một mình thì bạn sẽ suy nghĩ về nó. Bạn đang làm
gì? - chuyện thực.
Tâm
trí chỉ là sự tưởng tượng, nhưng bạn lại bị kích động. Và một khi bạn bị kích động,
thì tâm trí đã bán cho bạn cái gì đó rồi. Và thế thì bạn sẽ vẫn còn khổ sở, bởi
vì tâm trí có thể bán ý tưởng này nhưng không bao giờ có thể cung cấp chất liệu.
Đó là vấn đề: nó không có chất liệu để cung cấp. Nó có thể bán cho bạn ý tưởng
- một nhân viên bán hàng giỏi, nhưng chẳng có cái gì để cung cấp cả. Và vào lúc
bạn tới và bạn hỏi, thì anh ta sẽ cung cấp cho bạn cái gì đó khác.
Tôi
đã từng nghe:
Một
người bán hàng quay trở về với ông chủ mình và nói, “Tôi gặp khó khăn. Mảnh đất
kia tôi đã bán, bây giờ nó là vấn đề. Người này cứ gọi điện cho tôi mãi, bởi vì
cả mảnh đất đó bị phủ dưới gần hai mét nước. Và anh ta nói, “Ông đưa cho cái kiểu
đất gì thế này? Làm sao nhà có thể dựng đứng lên được?” Vậy tôi phải làm gì
đây? Tôi có phải trả lại anh ta tiền và cắt bỏ toàn bộ vấn đề đi không?”
Ông
chủ nói, “Anh là cái kiểu nhân viên bán hàng quái gì thế này? Đem hai xuồng máy
tới và bán chúng cho người ấy!”
Người
bán hàng phải đi bán mọi thứ. Nếu thứ này không có tác dụng, thế thì phải bán
thứ gì đó khác. Và nếu người này bị kích động lần đầu tiên, thì sao lại không
cho lần tiếp? Bạn chỉ cần các thủ đoạn.
Tâm
trí cứ bán cho bạn ý tưởng về tương lai. Nó không thể cung cấp cho bạn bởi vì
tương lai chẳng bao giờ tới cả. Và bất kì khi nào nó tới thì đấy bao giờ cũng
là hiện tại. Việc cung cấp là hiện tại, còn người bán hàng lại nói về tương
lai. Việc cung cấp là ở đây, còn tâm trí lại nghĩ dưới dạng hi vọng, mơ mộng,
tưởng tượng.
Chấp
nhận thực tại như bạn đang thế và thế giới đang thế đi. Đừng cố gắng thay đổi
điều gì - và có chứng ngộ. Và thế thì mọi thứ đều thay đổi, bởi vì bây giờ bạn
không còn như cũ nữa. Nếu bạn thay đổi điều gì đó, chẳng có gì thay đổi cả. Nếu
bạn chấp nhận, mọi thứ được biến đổi. Nó trở thành sáng chói lên với ánh sáng
chưa biết. Bỗng nhiên bạn nghe thấy âm nhạc mà bạn chưa hề được nghe trước đây,
cái đẹp lộ ra mà trước đó vẫn còn bị dấu kín. Cánh cửa mở ra, bóng tối biến mất,
mặt trời đã lên.
Nhưng
điều đó xảy ra chỉ khi bạn thoải mái với bản thân mình. Đấy là việc xảy ra, nó
không phải là kết quả của nỗ lực của bạn. Và đừng cảm thấy bất hạnh, bởi vì nếu
nó không phải là kết quả thế thì bạn có thể làm được gì? Cảm thấy hạnh phúc bởi
vì vấn đề không phải ở nỗ lực của bạn. Bạn có thể đạt tới nó ngay chính khoảnh
khắc này. Không cần phải trì hoãn nó.
Hiểu
biết là chấp nhận. Chấp nhận là chứng ngộ. Phật tử - và Tăng Xán này là một Phật
tử, một tín đồ của Phật - có một từ đặc biệt cho việc chấp nhận. Họ gọi nó là
tathata. Điều đó có nghĩa là không phàn nàn, điều đó có nghĩa là không kết án,
điều đó có nghĩa là không ca ngợi. Điều đó có nghĩa đơn giản ‘như mọi vật hiện
thế, như chúng đang vậy’; cách thức như vậy - phản ánh như thế.
Và
người ta sống trong phản ánh như thế. Bất kì cái gì xảy ra, người ta đều sẵn
sàng để cho nó xảy ra. Dù cuộc sống có đi đến đâu, người ta cũng đi với nó. Bất
kì cái gì xảy ra cũng đều tốt. Bạn không tạo ra xung đột, bạn sống cùng với nó.
Bạn nổi lên, bạn không bơi - và bạn không bao giờ bơi ngược dòng. Bạn đơn giản
nổi với dòng nước, và dần dần bạn không biết ai là ai nữa, cái gì là cái gì, ai
là dòng nước và ai là người đã trở thành một phần của dòng nước. Bạn trở thành
dòng nước. Đây là chứng ngộ.


Posted in: 
0 nhận xét:
Post a Comment